Мутахассислар электр энергиясини талаб қилмайдиган янги совитиш тизимини яратди

Германия ва Япониянинг етакчи илмий марказлари мутахассислари электр мотори ҳамда анъанавий компрессорларни талаб қилмайдиган тубдан янги совитиш технологиясини ишлаб чиқди. Ixbt.com нашрининг хабар беришича, ушбу инновацион ишланма бевосита иссиқлик энергиясидан фойдаланган ҳолда уни совуққа айлантириш имконини беради ва келгусида турли электроника ҳамда транспорт воситаларида қўлланилиши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Мазкур ноёб лойиҳа ортида Карлсруе технология институти (КИТ) ва Тсукуба университети олимларининг саъй-ҳаракатлари турибди. Тадқиқотчилар таъкидлашича, бу дунёдаги илк қаттиқ жисмли эластокалорик совитиш тизими бўлиб, у қўшимча электр таъминотисиз, тўғридан-тўғри иссиқлик эвазига фаолият юритиш хусусиятига эга.

Тизим қандай ишлайди

Инқилобий қурилманинг асосий конструкцияси хотира эффектига эга бўлган никел-титан қотишмасидан тайёрланган иккита ўта юпқа плёнкадан иборат. Биринчи плёнканинг қалинлиги атиги 22 мкм бўлиб, у иссиқлик двигатели вазифасини бажаради. Ушбу қисм қиздирилганда қисқаради ва мавжуд иссиқлик энергиясини механик кучга айлантириб беради.

Ҳосил бўлган механик куч иккинчи, қалинлиги 26,5 мкм бўлган плёнкани чўзишга сарфланади. Ўта эластик қотишмадан ясалган бу иккинчи элемент бевосита совитиш жараёни учун масъулдир. Материалнинг юкланиши ва структураси ўзгарганда унинг ҳарорати кескин пасайиши кузатилади.

Синов натижалари ва келажакдаги имкониятлар

Тажриба давомида яратилган синов прототипида асосий привет қисмининг 86 даражагача қизиши совитилаётган объект ҳароратини тахминан 4 даражага пасайтириш имконини берди. Эластокалорик плёнканинг ўзида эса ҳароратлар фарқи деярли 13 даражага етган. Олимларнинг қайд этишича, тизим манба ҳарорати 130 даражагача кўтарилган шароитда ҳам ўзининг иш қобилиятини тўлиқ сақлаб қолган.

Назарий жиҳатдан, эластокалорик совитиш технологияси мумкин бўлган максимал самарадорликнинг 84 фоизигача эришиш салоҳиятига эга. Бироқ ҳозирча бу шунчаки технологиянинг имкониятларини амалда тасдиқловчи прототип бўлиб, у оддий маиший холодилниклар ёки кондиционерларни дарҳол алмаштира олмайди.

Келгусида тадқиқотчилар бир нечта шундай плёнкаларни параллел равишда бирлаштирган ҳолда тизим қувватини сезиларли даражада оширишни режалаштирган. Мутахассисларнинг фикрича, мазкур технология келгусида процессорларнинг (CPU) ўзидан ажралиб чиқадиган иссиқлик ҳисобига уларни самарали совутишда ҳамда электромобилларнинг куч қурилмалари электроникасини ортиқча қизишдан ҳимоя қилишда муҳим аҳамият касб этиши мумкин.