Дунёдаги миллиардлаб Android қурилмалар хавфсизлик янгиланишларисиз қолди

Жаҳон бўйлаб фаол фойдаланилаётган Android қурилмаларнинг деярли ярми Google компаниясининг мунтазам хавфсизлик ямоқларини олмайдиган операцион тизим версияларида ишламоқда. Кйберневс таҳлилларига кўра, гап потенциал равишда 1,5 миллиарддан ортиқ смартфон ва бошқа гаджетлар ҳақида кетмоқда, бу эса рақамли хавфсизлик борасида жиддий хавотирларни келтириб чиқаради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

СтатКоунтер агентлигининг 2026-йил август ойидаги маълумотларига кўра, Android 14 ва ундан янги версиялар бозордаги барча фаол қурилмаларнинг тахминан 56,7 фоизини ташкил қилади. Шу билан бирга, Android 13 тизими 14,75 фоиз, Android 12 — 10,07 фоиз, Android 11 — 8,31 фоиз улушга эга бўлиб, қолган қисми эса янада эскирган версиялар ҳиссасига тўғри келади.

Глобал кўлам ва эскириш жараёни

1,5 миллиард қурилма ҳақидаги баҳолаш тахминий бўлиб, у дунё бўйлаб 3,9 миллиард фаол Android-қурилмалар мавжудлиги ҳақидаги учинчи томон маълумотларига асосланади. Ҳатто Google компаниясининг ўзининг энг консерватив кўрсаткичи — дунёда 3 миллиарддан ортиқ фаол қурилма борлиги ҳисобга олинса ҳам, эскирган версиялардаги смартфонлар сони 1,3 миллиардга етиши мумкин.

2026-йил баҳорида Android 13 амалда асосий тизимли янгиланишлар сиклидан чиқиб кетди. Апрел ойидан бошлаб Google фақатгина Android 14, 15 ва 16 учун мунтазам тузатишлар чиқариб келаётган эди, сентябрь ойига келиб эса бу рўйхатга Android 17 ҳам қўшилди. Натижада миллионлаб фойдаланувчиларнинг қурилмалари расмий қўллаб-қувватлаш доирасидан ташқарида қолмоқда.

Хавфсизликдаги бўшлиқлар ва ҳимоя даражалари

Албатта, Android 13 ёки ундан эски версиялардаги смартфонлар бир зумда ишдан чиқмайди ёки дарҳол хавфли бўлиб қолмайди. Бироқ муаммо босқичма-босқич йиғилиб боради: янги заифликлар аниқлари билан уларнинг айримлари операцион тизим даражасида энди бартараф этилмайди ва бу хавфсизликка жиддий путур етказиши мумкин.

Долзарб Android хавфсизлик бюллетенларида муайян шароитларда имтиёзларни ошириш ёки четдан код бажариш имконини берувчи танқидий заифликлар мунтазам равишда аниқланиб туради. Бундай ҳужумларнинг айримлари фойдаланувчининг фаол ҳаракатларини ҳам талаб қилмаслиги мумкин. Шунга қарамай, эскирган смартфонлар бутунлай ҳимоясиз қолмайди.

Қўшимча ҳимоя механизмлари

Прожект Маинлине орқали Google Google Play хизмати орқали айрим тизимли компонентларни — тармоқ, мультимедиа ва криптографик қисмларни янгилаб туриш имкониятига эга. Бироқ бу механизм тўлақонли хавфсизлик ямоқларининг ўрнини боса олмайди ва операцион тизим ядроси, драйверлар ҳамда ишлаб чиқарувчи прошивкасидаги заифликларни бартараф эта олмайди.

Шунингдек, Google Play Протект иловаларни текшириб, айрим зарарли дастурларни аниқлашга ёрдам беради, лекин у ҳам операцион тизимнинг ўзидаги тизимли заифликларни тўғрилай олмайди. Шу боис мутахассислар хавфсизликни таъминлаш учун қурилма дастурий таъминотини ўз вақтида янгилаб бориш муҳимлигини таъкидлайдилар.