Ой иқтисодиёти 2050-йилга бориб 566 миллиард долларга етиши мумкин

ixbt.com маълумотига кўра, дунёга машҳур Делоитте компанияси томонидан эълон қилинган янги «Буилдинг те Лунар Экономй» номли ҳисоботда келгусидаги Ой фаолиятининг глобал иқтисодий қиймати баҳоланди. Унга кўра, 2050-йилга бориб Ой иқтисодиётининг умумий ҳажми консерватив сценарий бўйича 343 миллиард долларни, тезлаштирилган ўсиш ҳолатида эса 566 миллиард долларни ташкил этиши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Мазкур улкан кўрсаткич икки асосий босқичдан иборат бўлиб, улар Ойда ишлаш учун зарур бўлган инфратузилма қиймати ҳамда ушбу пойдевор яратилгандан сўнг очиладиган янги бозорларни ўз ичига олади. Делоитте Консультинг вакили ва ҳисобот ҳаммуаллифи Ракел Бускаино бу жараённи биринчи навбатда инфратузилма тарихи сифатида баҳолаган.

Инфратузилма ва транспортнинг асосий роли

Тадқиқотга кўра, дастлабки босқич олтита асосий инфратузилма бозорини қамраб олади. Булар транспорт, энергия, алоқа ҳамда навигация, сирт ҳаракатчанлиги, қурилиш ва ҳаётни таъминлаш тизимларидир. Тезлаштирилган ўсиш шароитида уларнинг умумий қиймати 282 миллиард долларга етиши кутилмоқда.

Эътиборлиси, ушбу сумманинг нақд 73 фоизи айнан транспорт харажатлари ва имкониятлари ҳиссасига тўғри келади. Асосий қурилиш ишлари Ойнинг жанубий қутби яқинида амалга оширилиши режалаштирилган. Бу ҳудуддаги сув музи захиралари ҳамда қуёш нури узоқ тушадиган қирғоқлар узоқ муддатли операцияларни қўллаб-қувватлаш учун энг қулай жой ҳисобланади.

Янги бозорлар ва келажакдаги имкониятлар

NASA ва бошқа космик агентликлар анъанавий давлат харидлари ўрнига хизмат кўрсатиш контрактлари орқали тижорат бозорларини фаол равишда ишга туширмоқда. Тайёр пойдевор устида шаклланадиган иккинчи босқич бозорларига маълумотлар, миллий хавфсизлик иловалари, гелий-3 каби ресурслар, Ойда ишлаб чиқарилган ракета ёқилғиси ҳамда космик ҳисоб-китоблар учун ишлаб чиқариш киради.

Ушбу иккинчи босқичдаги бозорлар биргаликда яна 284 миллиард долларгача даромад келтириши мумкин. Шунингдек, ҳисоботда кенгроқ ижтимоий манфаатлар — инновациялар, илмий кашфиётлар ва илҳомлантирувчи таъсир яна 541 миллиард долларга баҳоланган.

Шу билан бирга, мутахассислар гуллаб-яшнаётган Ой иқтисодиёти ўз-ўзидан кафолатланмаганини таъкидлайдилар. Муҳандислик тўсиқлари, узун ишлаб чиқиш сикллари, тартибга солишдаги ноаниқликлар ва ҳали тўлиқ исботланмаган тижорат талаби асосий қийинчиликлар сирасига киради. Яқин истиқболда даромадлар давлат молиялашига боғлиқ бўлиб қолмоқда, бугун қабул қилинаётган инвестиция ва техник стандартлар эса келгусида кимлар бозорда қолишини белгилаб беради.