Ҳарбий прокуратура Абдураҳмон Ташановга 15 миллион сўм товон пули тўлайдиган бўлди

Ўзбекистон суд-ҳуқуқ амалиётида давлатнинг энг ёпиқ ва нуфузли тузилмаларидан бири устидан фуқаролик жамияти вакилининг ғалабаси билан якунланган муҳим прецедент қайд этилди. «Эзгулик» инсон ҳуқуқлари жамияти раиси Абдураҳмон Ташановнинг Ҳарбий прокуратура, собиқ ҳарбий прокурор Отабек Холбоев ҳамда терговчи Тимур Муҳитдиновга қарши очган даъво аризаси Тошкент шаҳар Миробод туман судида кўриб чиқилди. Суд ҳуқуқ фаолининг шаъни, қадр-қимматини тиклаш ҳамда етказилган зарарни қоплаш тўғрисидаги даъво талабларини қисман қаноатлантирди.

Суд ҳукмига биноан, Ҳарбий прокуратура ҳисобидан Абдураҳмон Ташанов фойдасига жами 15 миллион сўм миқдорида компенсация — хусусан, 5 миллион сўм маънавий зарар ва 10 миллион сўм моддий зарар ундирилиши белгиланди. Маълум бўлишича, ушбу баҳс шу йилнинг баҳор ойларида Ҳарбий прокуратура томонидан Ташановни интернетда ёлғон ахборот тарқатганликда ноҳақ айблаб, маъмурий жавобгарликка тортишга уриниши ортидан бошланган. Миробод туман суди ҳуқуқ фаолини тўлиқ оқлагач, Ташанов ўзига нисбатан асоссиз айблов қўйган масъул орган ва мансабдор шахсларни судга бериб, якунда ўз ҳақлигини исботлади.

Хўш, ушбу суд қарори Ўзбекистонда сўз эркинлиги ва фуқароларнинг ҳуқуқ-тартибот органларидан зарарни ундириш амалиёти учун қандай аҳамиятга эга, мансабдорлар ўз чўнтагидан жавоб берадими ва бу кейинги ишларга қандай таъсир кўрсатади?

«Оқлов ҳукми, 15 миллионлик товон ва прокуратуранинг хатоси»: Маҳкаманинг 5 та асосий нуқтаси

Миробод туман судида кўриб чиқилган резонансли ишнинг энг муҳим тафсилотлари:

• 15 миллион сўмлик компенсация: Суд Ҳарбий прокуратура зиммасига 5 млн сўм маънавий ва 10 млн сўм моддий зарарни тўлаб бериш мажбуриятини юклади;

• Даъвогар ва жавобгарлар: «Эзгулик» раҳбари Абдураҳмон Ташанов бевосита Ҳарбий прокуратура, собиқ прокурор О.Холбоев ва терговчи Т.Муҳитдинов устидан шикоят қилган эди;

• Баҳордаги ноҳақ айблов: Ҳарбий прокуратура ҳуқуқ фаолини тармоқда «ёлғон маълумот тарқатиш»да айблаб, маъмурий жавобгарликка тортишга уринган;

• Тўлиқ оқлов: Миробод жиноий суди Ташановнинг ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик таркиби йўқлигини аниқлаб, уни тўлиқ оқлаган эди;

• Суд амалиётидаги муҳим бурилиш: Фуқаро ўзини ноҳақ судга судраган тергов органидан зарарни юридик асосда муваффақиятли ундириб олди.

Абдураҳмон Ташановнинг суд иши: Ноҳақ айбловдан товон пулигача

Ишнинг босқичлари ва судда қайд этилган натижалар таққоси:

Ҳуқуқий экспертиза ва эксперт фикри: Нега бу қарор жамият учун муҳим?

Ҳуқуқшунослар, адвокатлар ва фуқаролик жамияти фаолларининг хулосалари:

• Институционал масъулият прецеденти: Одатда тергов ёки прокуратура органлари ўзлари ноҳақ айблаган фуқаролардан узр сўраш ёки моддий зарарни қоплаш амалиётидан қочишга уринади; Ташанов иши давлат органининг ҳам фуқаролар олдида қонун олдида тенг жавобгар эканини кўрсатди;

• Сўз эркинлиги ва журналистик суриштирувлар учун қалқон: Ижтимоий тармоқларда танқидий фикр билдирган фаоллар ва блогерларни «ёлғон хабар тарқатиш» баҳонаси билан босимга олиш амалиёти ушбу суд қароридан сўнг жиддий тўсиққа учрайди;

• Моддий харажатларнинг қопланиши: 10 миллион сўмлик моддий зарар адвокатлик хизматлари ва суд сарсонгарчиликлари учун адолатли компенсация бўлиб, ноҳақ жабрланган бошқа фуқароларга ҳам суд орқали харажатларни қайтариб олишга йўл очади;

• Регресс тартибида ундириш масаласи: Мутахассисларнинг фикрича, компенсация давлат бюджетидан (солиқ тўловчилар ҳисобидан) тўланмаслиги, балки ноқонуний қарор қабул қилган аниқ терговчи ва прокурорнинг шахсий маошидан регресс тартибида қайтариб олиниши лозим.

Абдураҳмон Ташановнинг қонуний кураши давлат органларининг асоссиз айбловлари жавобгарсиз қолмаслигини амалда кўрсатиб берди.

Сизнингча, давлат идоралари томонидан ноҳақ айбланиб оқланган фуқароларга тўланадиган 15 миллион сўмлик товон пули уларнинг обрўси ва сарсон бўлганига муносибми? Энг муҳими, бу маблағ давлат бюджетидан эмас, айнан хатога йўл қўйган терговчи ва прокурорларнинг шахсий чўнтагидан ундирилиши керакми? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва фуқаролик жамияти учун ўта муҳим бўлган ушбу таҳлилни барча дўстларингизга улашинг!