Ўзбекистонда уйқусизлик ва тармоқ қарамлиги: Аҳолининг 62 фоизи тунги тинчини йўқотди

Рақамли технологиялар ва смартфонлар кундалик ҳаётимизнинг ажралмас бўлагига айланган бир даврда, улар инсон саломатлиги ва турмуш тарзига кутилмаган жиддий зарба бера бошлади. «Opinions» тадқиқотлар маркази томонидан Ўзбекистон бўйлаб ўтказилган кенг қамровли ва шов-шувли ижтимоий сўровнома натижалари барчани ёқа ушлашга мажбур қилмоқда. Аниқланишича, мамлакатимиз аҳолисининг нақд 62 фоизи айнан ижтимоий тармоқлар сабабли уйқуси жиддий бузилаётганини, тунлари вақтида ухлай олмаётганини очиқ тан олган.

Энг ҳайратланарлиси, тармоқларда кунига 2 соатдан кўпроқ вақт ўтказадиган фаол фойдаланувчилар орасида ёшлар эмас, балки пенсионерлар (54%) ҳамда уй бекалари (43,7%) етакчилик қилмоқда. Сўровномада қатнашган ҳар уч нафар ўзбекистонликдан бири интернетда режалаштирганидан анча кўпроқ қолиб кетишини билдирган бўлса, мамлакатдаги мутлақ етакчи платформа номи ҳам ўзгаришсиз қолди — 88,9 фоиз кўрсаткич билан «Telegram» яна биринчи ўринни эгаллади.

Хўш, катта ёшли авлод нега гаджетларга ёшлардан кўра кўпроқ боғланиб қолмоқда, тунги «лента айлантириш» одати инсон руҳиятига қандай таъсир кўрсатмоқда ва рақамли детокс вақти келдими?

«Уйқусизлик эпидемияси»: Opinions марказининг даҳшатли рақамлари

Тадқиқот натижасида аниқланган энг муҳим статистик далиллар:

• Аҳолининг 62 фоизи тунги оромни йўқотган: Ўзбекистонликларнинг катта қисми ижтимоий тармоқларга чалғиб, сурункали уйқусизлик ва кундузги чарчоқдан азият чекмоқда;

• Ҳар учинчи одам вақтни назорат қилолмаяпти: Респондентларнинг ҳар уч нафаридан бири интернетга озгина вақтга кириб, соатлаб ушланиб қолаётганини, ўзини тўхтата олмаслигини билдирган;

• Тунги экран нурининг зарари: Мутахассисларнинг фикрича, қоронғида смартфондан чиқадиган кўк нур уйқу гормони — мелатонин ишлаб чиқарилишини бутунлай тўсиб қўймоқда.

Кутилмаган бурилиш: Пенсионерлар ва уй бекалари антирекорд ўрнатди

Ижтимоий қатламлар бўйича кунига 2 соатдан ортиқ вақт сарфловчилар тақсимоти:

• Пенсионерлар мутлақ пешқадам (54%): Нафақадаги фуқаролар кун давомида интернет ва тармоқларда вақт ўтказиш бўйича барча ёш тоифаларини ортда қолдириб, биринчи ўринга чиқди;

• Уй бекалари иккинчи ўринда (43,7%): Уй ишларидан ортган бўш вақтда турли контентларни кузатиш уй бекалари орасида ҳам оммавий одатга айланган;

• Талабалар кўрсаткичи (32,7%): Ўқиш ва фаол ҳаёт тарзи билан банд бўлган талабаларнинг учдан бир қисми тармоқларда 2 соатдан ортиқ қолишини қайд этган;

• Мактаб ўқувчилари энг пастки поғонада (27,3%): Кутилмаганда мактаб ўқувчилари орасида бу кўрсаткич катталарга нисбатан анча паст — 27,3 фоиз бўлиб чиқди.

Telegram — мутлақ монополия ва рақамли боғлиқлик хавфи

Платформалар ўртасидаги рақобат ва келажакка таҳдид:

• 88,9 фоизлик кўрсаткич: Ўзбекистонда энг кўп фойдаланиладиган, мулоқот ва ахборот алмашиш бўйича бош манба сифатида яна «Telegram» мессенжери эътироф этилди;

• Ахборот тўфонлари ва стресс: Янгиликлар оқимининг тинимсиз янгиланиши, турли каналлар ва видеолавҳалар одамларда психологик толиқиш ҳамда «ахборот қарамлиги»ни шакллантирмоқда;

• Саломатлик учун тавсиялар: Шифокорлар ва психологлар уйқудан камида 1 соат олдин барча гаджетларни ўчиришни ҳамда кунлик «экран вақти»га қатъий чеклов ўрнатишни тавсия этмоқда.

Ўзбекистонда рақамли технологиялар олиб келаётган ушбу кўринмас хавф жамиятда нафақат жисмоний, балки руҳий соғломликни сақлаш учун жиддий огоҳлантириш қўнғироғи бўлиб янграмоқда.

Сизнингча, нафақадаги инсонлар ва уй бекаларининг ижтимоий тармоқларда ёшлардан кўра кўпроқ қолиб кетишига асосий сабаб нима — бўш вақтнинг кўплигими ёки реал ҳаётдаги мулоқот танқислигими? Шахсан сизнинг кунлик ҳаётингизда тармоқлар уйқунгиз ва иш унумдорлигингизга қанчалик таъсир ўтказмоқда? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда ёзиб қолдиринг ва бутун жамиятимиз саломатлигига дахлдор ушбу муҳим таҳлилий мақолани барча оила аъзоларингиз, ота-онангиз ва яқинларингизга улашинг!