Ёшлик сири топилди: Олимлар энг кекса инсоннинг организмини ўрганиб ҳайратда қолди...

Жаҳон тиббиёти ва генетика фанида инсониятнинг узоқ умр кўриш сирларини очиб берувчи ҳақиқий илмий кашфиёт қайд этилди. Дунёнинг нуфузли Science Daily нашри хабарига кўра, халқаро олимлар гуруҳи 117 ёшида вафот этган ва сайёрамизнинг энг кекса фуқароси мақомига эга бўлган испаниялик Мария Браньяс Морера организмини мукаммал тадқиқ қилиб, биологияда мисли кўрилмаган парадоксга дуч келди. Жозеп Каррерас номидаги Лейкемия тадқиқот институти профессори Манел Эстеллер бошчилигидаги олимлар марҳуманинг геноми, оқсиллари ва ДНК ўзгаришларини таҳлил қилганда, унинг ҳужайраларида чуқур кексалик белгилари билан бир қаторда ҳайратланарли «биологик ёшлик» ва турли касалликлардан ҳимоя қилувчи кучли механизмлар бир вақтда мавжуд бўлганини аниқлади.

Ушбу ноёб ҳолат инсоннинг 117 ёшгача ҳеч қандай юрак-қон томир, саратон ёки хотира йўқолиши каби оғир хасталикларга чалинмай яшашига имкон берган. Хўш, олимлар аёлнинг ДНКсида қандай мўъжизавий механизмларни топди, биологик ёш паспортдаги ёшдан нега анча ёш чиқди ва ушбу кашфиёт инсониятга қариш жараёнини секинлаштириш учун қандай янги умид бағишламоқда?

«Ҳужайралар эскирган, лекин ҳимоя тизими ёш»: Морера организмидаги ноодатий парадокс

Тадқиқотчилар узоқ умр кўрувчи аёлнинг ички органлари ва қон таҳлилида қарама-қарши икки жараённи кузатди:

• Чуқур кексалик белгилари: Мария Морерада хромосомаларнинг чеккасидаги ҳимоя қисми — теломералар жуда калта бўлган; бундан ташқари, унинг иммун тизимида ва лимфоцитларида табиий қариш белгилари тўлиқ қайд этилган;

• Биологик ёшлик омили: Бунга параллель равишда, унинг ДНК кимёвий ўзгаришлари асосида ҳисобланадиган эпигенетик ёши паспортдаги 117 ёшидан сезиларли даражада ёшроқ экани исботланди;

• Эстеллернинг хулосаси: Профессор Манел Эстеллер ушбу ҳолатни «экстремал қарилик ва мутлақ соғлом узоқ умрнинг бир танадаги ноёб уйғунлиги» дея таърифлади.

Оғир хасталиклардан ҳимоя қилган генетик қалқон

Мария Морера умрининг охирига қадар саратон ва инсульт каби дардлардан узоқда бўлгани сабаби очиқланди:

• Юрак ва асаб ҳимоячилари: Аёлнинг организмида юрак-қон томир тизими ва мия фаолиятини бузилишдан асровчи ўзига хос ноёб генетик вариантлар борлиги маълум бўлди;

• Яллиғланишнинг паст даражаси: Танада сурункали яллиғланиш кўрсаткичлари ўта паст бўлган; бу эса тўқималарнинг тўсатдан ишдан чиқишини тўхтатиб турган;

• Ичакдаги фойдали бактериялар: Унинг ичак микрофлорасида фойдали бифидобактериялар миқдори ёш одамларникидан ҳам кўпроқ бўлиб, иммунитетни ташқи омиллардан мустаҳкам ҳимоя қилган.

Узоқ умр кўриш формуласи: Олимлар нималарни тавсия этмоқда?

Гарчи тадқиқотчилар узоқ умрнинг ягона «сеҳрли рецепти» топилганини даъво қилмаса-да, муҳим омилларни қайд этишди:

• Табиий кураш механизмлари: Олимларнинг фикрича, узоқ умр кўриш бутун организм қаримаслиги дегани эмас; балки танада қариш асоратларини нейтраллаштирувчи биологик қалқонлар фаол ишлашидир;

• Турмуш тарзи устуворлиги: Мария Мореранинг ҳаёт йўлида соғлом ва тўғри овқатланиш, мунтазам фаол ижтимоий мулоқот, хотиржамлик ҳамда ҳар қандай зарарли одатлардан бутунлай йироқ бўлиш ҳал қилувчи ўрин тутган;

• Келажак тиббиёти учун пойдевор: Олимлар ушбу ДНК маълумотлари орқали келажакда инсон танасидаги қариш жараёнларига сунъий равишда ижобий таъсир кўрсатиш ва қарилик хасталикларининг олдини олиш устида янги даволаш усулларини яратишни мақсад қилган.

Мария Браньяс Морера организми бўйича ўтказилган ушбу ноёб тадқиқот инсон табиати қарилик ва оғир касалликларга қарши курашиш учун ўз ички захираларига эга эканини яққол исботлаб берди.

Сизнингча, инсоннинг 100 ёшдан ошиқ соғлом яшаши кўпроқ ота-боболардан ўтувчи ноёб генетикага боғлиқми ёки инсоннинг кундалик турмуш тарзи, овқатланиши ва асабни асраши кўпроқ аҳамиятга эгами? Келажакда олимлар сунъий равишда инсон умрини 120-130 ёшгача узайтириш йўлини топишига ишонасизми? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва инсониятнинг узоқ умр кўриш сирига бағишланган ушбу илмий таҳлилни барча яқинларингиз ҳамда дўстларингизга улашинг!