Ҳар бир хонадонда бўлиши шарт бўлган 15 та биринчи ёрдам воситалари...

Кутилмаган жароҳат, иситма, қон кетиши ёки тўсатдан бетоб бўлиб қолиш ҳолатида биринчи дақиқалар жуда муҳим. Бундай пайтда уйдаги оддий тиббий воситалар ҳам катта ёрдам бериши мумкин. Аммо ҳар қандай дори ёки тиббий буюмни аптечкага жойлаштириш тўғри эмас. Айниқса, шифокор тавсиясисиз ишлатиладиган уколлар, антибиотиклар ва қон босимини тез туширувчи препаратлар жиддий асоратларга сабаб бўлиши мумкин.
Ҳар бир хонадонда биринчи ёрдам кўрсатиш учун мўлжалланган алоҳида аптечка бўлиши мақсадга мувофиқ. Унда кундалик ҳаётда учраши мумкин бўлган енгил жароҳатлар, куйишлар, иситма, оғриқ ва бошқа ҳолатларда дастлабки ёрдам кўрсатишга зарур воситалар сақланиши керак.
Муҳими, уй аптечкаси шифохона ёки тез тиббий ёрдам ўрнини босмайди. Унинг вазифаси — шифокор етиб келгунига қадар ёки тиббий муассасага мурожаат қилиш имкони пайдо бўлгунича хавфсиз биринчи ёрдам кўрсатиш.
Қуйида ҳар бир хонадонда бўлиши фойдали бўлган асосий воситалар ва улардан фойдаланишда эътибор бериш керак бўлган жиҳатларни кўриб чиқамиз.
1. Биринчи ёрдам учун зарур тиббий воситалар
1. Стерил бинт ва дока салфеткалар
Кесилиш, тирналиш ва бошқа жароҳатларда ярани ёпиш ҳамда қон кетишини босим орқали назорат қилиш учун керак бўлади. Турли ўлчамдаги стерил дока салфеткалар, бинтлар ва босимли боғламлар аптечкада бўлиши мақсадга мувофиқ.
2. Эластик бинт
Бўғим чўзилиши, енгил шикастланиш ва шиш пайдо бўлган ҳолатларда боғлам сифатида ишлатилади. Бироқ уни жуда қаттиқ ўраш мумкин эмас: бу қон айланишини бузиши мумкин.
3. Лейкопластирь ва тиббий скотч
Кичик кесилишлар, тирналишлар ва боғламларни маҳкамлашда асқотади. Турли ўлчамдаги оддий ва сувга чидамли пластирлардан бир нечтасини сақлаш фойдали.
4. Тиббиёт қўлқоплари
Жароҳатланган инсонга ёрдам беришдан олдин бир марталик тиббий қўлқоп кийиш қон ва бошқа биологик суюқликлар орқали инфекция юқиш хавфини камайтиради.
5. Тиббий қайчи ва пинцет
Қайчи бинт, дока ва кийимни кесишда, пинцет эса тери юзасидаги майда ёт жисмларни эҳтиёткорлик билан олиб ташлашда керак бўлиши мумкин. Чуқур кириб кетган буюмларни эса мустақил чиқаришга уринмаслик лозим.
6. Электрон термометр
Тана ҳароратини аниқлаш учун зарур. Айниқса, уйда болалар ёки кекса ёшдагилар бўлса, термометрнинг аҳамияти янада ортади.
7. Тонометр
Қон босимини мунтазам назорат қилиш зарурати бўлган инсонлар яшайдиган хонадонларда автоматик ёки механик тонометр бўлиши фойдали. Бироқ қон босими кўтарилганини аниқлаш билан уни ўзбошимчалик билан тез туширишга уринишни адаштирмаслик керак.
8. Фонарь
Электр энергияси узилиши, тунги пайтдаги жароҳат ёки бошқа фавқулодда ҳолатларда асқотади. Унинг батарейкаларини ҳам вақти-вақти билан текшириб туриш зарур.
9. Турникет — қон тўхтатувчи жгут
Бу восита ҳаёт учун хавфли даражадаги кучли қўл ёки оёқ қон кетишида қўлланиши мумкин. Лекин уни нотўғри ишлатиш жиддий зарар етказади. Шунинг учун фақат зарур ҳолатда, тўғри қўллаш қоидаларини билган ҳолда ишлатиш керак. Оддий кесилишларда биринчи навбатда ярага тўғридан-тўғри босим бериш орқали қонни тўхтатишга ҳаракат қилинади.
2. Уй аптечкасида қандай дорилар бўлиши керак?
Дори воситаларини танлашда хонадон аъзоларининг ёши, аллергияси, мавжуд касалликлари ва шифокор тавсиялари ҳисобга олиниши лозим.
10. Оғриқ қолдирувчи ва иситма туширувчи препаратлар
Парацетамол ва ибупрофен каби воситалар оғриқни енгиллаштириш ва иситмани туширишда ишлатилади. Аммо уларни ёш, тана вазни, йўриқнома ва қарши кўрсатмаларни ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш керак.
Бир вақтнинг ўзида бир хил таъсирга эга бир нечта препаратни қабул қилиш ёки таркибида парацетамол бўлган дориларни қўшиб ичиш меъёрдан ошиш хавфини келтириб чиқаради.
11. Ич кетишига қарши воситалар ва регидратация тузлари
Ич кетишида организм кўп миқдорда сув ва туз йўқотади. Шу сабабли аптечкада оғиз орқали қабул қилинадиган регидратация эритмасини тайёрлаш учун махсус кукунлар — Регидрон ёки бошқа ОРС воситалари бўлиши фойдали.
Бунда энг муҳим вазифа организмдаги суюқлик ва электролитлар йўқотилишини қоплашдир. Айниқса, болалар ва кексаларда сувсизланиш тез ривожланиши мумкин. Қон аралаш ич кетиши, юқори иситма, кучли ҳолсизлик ёки сувсизланиш белгилари кузатилса, шифокорга мурожаат қилиш зарур.
12. Аллергияга қарши препаратлар
Аллергик реакцияларнинг енгил кўринишларида ишлатиладиган антигистамин воситалар хонадонда бўлиши мумкин. Бироқ қайси препаратни танлашда инсоннинг ёши, бошқа дориларни қабул қилиши ва аллергия тарихи ҳисобга олиниши керак.
Нафас қисиши, тил ёки томоқ шишиши, ҳушдан кетиш каби белгилар оғир аллергик реакциядан дарак бериши мумкин. Бундай вазиятда оддий аллергия таблеткаси билан чекланмасдан, зудлик билан тез тиббий ёрдам чақириш керак.
13. Томоқ оғриғи ва оғиз бўшлиғи учун воситалар
Томоқдаги енгил ноқулайликни камайтириш учун пастилкалар ёки маҳаллий таъсирга эга воситалардан фойдаланиш мумкин. Уларнинг таркиби ва ёшга оид чекловларига эътибор бериш лозим.
3. Аптечкага қўйиш шарт бўлмаган, аммо кўпчилик сақлайдиган воситалар
Уй аптечкаси ҳақидаги рўйхатларда спирт, йод, зелёнка, нашатирь спирти, турли инъекциялар ва антибиотиклар ҳам учрайди. Аммо уларнинг барчасини ҳар бир хонадонда сақлаш шарт эмас.
Спирт ва антисептиклар. Спиртли антисептиклар қўл терисини дезинфекция қилишда ишлатилиши мумкин. Лекин 70 ёки 96 фоизли спиртни очиқ яра ичига қуйиш тавсия этилмайди: у тўқималарни таъсирлантириши ва битиш жараёнига халақит бериши мумкин. Кичик жароҳатларни тозалашда тоза оқар сув ёки стерил физиологик эритма маъқулроқ.
Йод ва зелёнка. Улардан фойдаланиш зарурати бўлса, йўриқномага мувофиқ ишлатиш керак. Уларни очиқ яранинг ичига қуйиш ўрнига, тегишли антисептикни шифокор ёки фармацевт тавсияси асосида танлаш лозим.
Нашатирь спирти. Ҳушдан кетган инсоннинг бурнига нашатирь спиртини тутиш хавфсиз биринчи ёрдам усули ҳисобланмайди. Бундай ҳолатда инсоннинг нафас олаётганини текшириш, хавфсиз ҳолатга келтириш ва зарурат бўлса тез ёрдам чақириш муҳим.
Инъекция учун шприцлар. 2, 5 ёки 10 миллилитрлик шприцларни ҳар бир хонадонда сақлаш шарт эмас. Айниқса, тиббий билим ва кўникмалар бўлмаса, укол қилишга уриниш инфекция, дори дозасини нотўғри танлаш ва бошқа асоратларга олиб келиши мумкин.
Қон босимини туширувчи инъекцион препаратлар. Магний сульфат, дибазол ва папаверин эритмаларини уй шароитида ўзбошимчалик билан ишлатиш хавфли. Қон босимининг кескин тушиб кетиши, ҳушдан кетиш ва бошқа оғир асоратлар юз бериши мумкин. Қон босими юқори чиққан ҳолатда беморнинг аҳволини баҳолаш ва шифокор тавсиясига амал қилиш зарур.
Антибиотиклар. Уларни «ҳар эҳтимолга қарши» аптечкада сақлаш ва шифокорсиз қабул қилиш тўғри эмас. Антибиотиклар фақат тегишли бактериал инфекцияда ва тиббий мутахассис кўрсатмаси бўйича қўлланади. Нотўғри ишлатиш антибиотикларга чидамлиликни кучайтириши мумкин.
4. Уй аптечкасини қандай сақлаш керак?
Аптечканинг ўзида зарур воситалар бўлиши етарли эмас. Уларни тўғри сақлаш ҳам муҳим.
Дори-дармонларни қуруқ, салқин ва қуёш нури тушмайдиган жойда сақланг.
Аптечкани болалар қўли етмайдиган, аммо катталар тез топа оладиган жойга қўйинг.
Дориларни асл қутиси ва йўриқномаси билан сақланг.
Яроқлилик муддати ўтган препаратларни ишлатманг.
Ишлатилган ёки камайган боғлов материалларини ўз вақтида тўлдиринг.
Ҳар олти ойда аптечкани текшириб, яроқлилик муддати ва сақлаш ҳолатини назорат қилинг.
Хонадон аъзоларининг шахсий дориларини умумий биринчи ёрдам воситаларидан алоҳида сақланг.
Шунингдек, аптечка ёнида тез тиббий ёрдам, оилавий шифокор ва яқин тиббий муассасанинг телефон рақамлари ёзилган қоғоз бўлиши фойдали.
5. Қайси ҳолатларда уйда даволанишга уринмаслик керак?
Биринчи ёрдам воситалари енгил жароҳат ва айрим оддий ҳолатларда ёрдам беради. Аммо баъзи белгиларда вақтни йўқотмасдан тиббий ёрдам чақириш керак:
Кучли ёки тўхтамайдиган қон кетиши;
Кўкракда оғриқ ёки босим ҳисси;
Нафас олиш қийинлашиши;
Ҳушдан кетиш ёки онгнинг бузилиши;
Юзнинг бир томони қийшайиши, қўл-оёқда тўсатдан кучсизлик ёки нутқ бузилиши;
Кучли аллергик реакция ва томоқ шишиши;
Жиддий куйиш, синиш ёки бош жароҳати;
Болада ёки кекса инсонда оғир сувсизланиш белгилари.
Бундай вазиятларда уйдаги дорилар билан муаммони мустақил ҳал қилишга уриниш хавфли. Ўзбекистонда тез тиббий ёрдам чақириш учун 103 рақамига қўнғироқ қилиш мумкин.
Хулоса: аптечкада кўп дори эмас, керакли воситалар бўлиши муҳим
Ҳар бир хонадонда биринчи ёрдам қутиси бўлиши — оддий эҳтиёткорлик эмас, балки оила аъзолари хавфсизлиги учун муҳим тайёргарликдир. Аммо аптечкани ҳар хил уколлар, кучли препаратлар ва антибиотиклар билан тўлдириш унинг самарадорлигини оширмайди.
Энг тўғри ёндашув — стерил боғлов материаллари, қўлқоп, пластир, қайчи, термометр, зарур шахсий дорилар ва регидратация воситаларини сақлаш, биринчи ёрдам кўрсатиш қоидаларини билиш ҳамда хавфли белгиларда шифокорга мурожаат қилишдир.
Чунки фавқулодда вазиятда инсон ҳаётини баъзан энг қиммат дори эмас, балки тўғри ва ўз вақтида кўрсатилган биринчи ёрдам сақлаб қолади.
Обуна билан реклама бўлмайди
Zamin Premium — ойига 4 900 сўм
Мавзуга оид янгиликлар

































Изоҳлар0
…