Yaqin haftalar atrofida Axios manbalariga tayangan holda tarqalayotgan signallar bir narsani ko‘rsatyapti: Donald Tramp oldidagi eng og‘ir qarorlardan biri – Eron bo‘yicha harbiy ssenariyga o‘tish-o‘tmaslik masalasi yana kun tartibiga chiqdi. Manbaga ko‘ra, Tramp atrofidagilar uni katta urushga kirib ketmaslikka chaqiryapti, lekin “zarba ehtimoli juda yuqori” degan baholar ham aytilayapti.
Bu gaplar shunchaki “siyosiy shov-shuv” emasligini esa mintaqadagi harakatlar ham sezdirayapti. AQSHning Yaqin Sharqdagi harbiy faolligi keskin kuchaygani haqida turli manbalar yozmoqda: aviatsiya va dengiz kuchlarining ko‘lami, logistika va havoda yonilg‘i quyish imkoniyatlari aynan uzoqroq davom etishi mumkin bo‘lgan operatsiyalarga xos manzarani eslatyapti.
“Kuch ko‘rsatish”mi yoki operatsiyaga tayyorgarlikmi?
Reuters’ga gapirgan manbalar “agar buyruq bo‘lsa, haftalar davom etishi mumkin bo‘lgan zarbalar” ssenariysi ustida rejalash ishlari ketayotganini aytgan. Shu yerda muhim nuqta bor: odatda diplomatiya fonidagi “qo‘rqitish” bir-ikki texnik harakat bilan cheklanadi. Ammo “haftalarga cho‘zilishi mumkin” degan ssenariy – bu allaqachon kattaroq paket, kattaroq risk, kattaroq oqibat.
Axios esa Trampning o‘zi “agar muzokaralar yurishmasa, zarba uchun ikkinchi aviatashuvchi guruhini ham yuborishni o‘ylayapman” degan mazmunda gapirganini yozadi. Bu — Vashington hali diplomatik eshikni yopmagani, biroq eshik yonida “katta temir kalit” ham tayyor turgani degani.
Senatorlar bosimi va “shoshilish” kayfiyati
Mavzu atrofidagi kayfiyatni Lindsi Grehemning chiqishlari ham kuchaytirdi: Reuters materiallarida u Myunxen xavfsizlik konferensiyasi fonida keskin bayonotlar bergani qayd etilgan. Bunday gaplar odatda Oq uydagi tortishuvlarni ham tezlashtiradi: bir taraf “urush — oxirgi chora” deydi, boshqa taraf “endi kech bo‘lib qolmasin” degan ruhda bosim qiladi.
Muzokaralar bor, lekin xavotir ham bor
Axios’dagi liniyaga qaraganda, AQSH va Eron o‘rtasida muzokaralar qayta jonlangan, hatto navbatdagi raundlar haqida ham gap bor. Lekin parallel ravishda harbiy yig‘ilishlar ham ketyapti — va shu ikki yo‘lning bir vaqtda yurishi ko‘pincha “kelishuv bo‘lmasa, kuch ishlaydi” degan klassik ssenariyni anglatadi.
Hozircha eng to‘g‘ri xulosa shu: vaziyat tez qizishyapti, qarorlar oylab emas, haftalar ichida shakllanishi mumkin. Qolaversa, Yaqin Sharqda bir “zarba” degan so‘z ham ko‘pincha domino effektga aylanadi: bir nuqtada portlash — boshqa nuqtada javob.
Odamlar uchun esa eng muhim narsa: xabarlarni emotsiya bilan emas, dalil bilan o‘qish. Chunki katta siyosatda “shovqin” ham ko‘p, “ssenariy” ham ko‘p — ammo oqibatlar baribir real hayotga tegadi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
