AQSHning Eronga zarba berishi mumkinligi haqidagi gaplar kuchaygan sari, Isroilda ham tayyorgarlik kayfiyati oshyapti. Manzara shunday: harbiylarga “turib qolmang, holatga tayyor turing” degan signal berilgan, turli tuzilmalar esa yuqori tayyorgarlik rejimga o‘tkazilgan. Bu oddiy “saqlanish” emas, ehtimoliy urush ssenariyiga tayyorlanishga o‘xshaydi.
Agar Vashington birinchi bo‘lib harakat boshlasa, katta ehtimol bilan Isroil ham Tehronga qaratilgan zarbalarda qatnashishi mumkin. Chunki bunday operatsiyalar ko‘pincha yakka o‘zi emas, ittifoqchilarning qo‘shma rejasiga aylanib ketadi. Bunga javoban Eron faqat AQSHning mintaqadagi bazalarini emas, Isroil hududini ham nishonga olishi ehtimoli istisno qilinmayapti. Ya’ni “bir zarba – bir javob” emas, balki zanjirli keskinlik xavfi yuqori.
Muallif fikriga ko‘ra, yadroviy muzokaralarda kutilmagan kelishuv chiqmasa, Amerika–Eron to‘qnashuvi “muqarrarga yaqin” ko‘rinish olyapti. Lekin bunday operatsiya Venesueladagi tezkor ssenariylarga o‘xshab oson kechmasligi deyarli aniq: Eronni bosim bilan qo‘rqitish mumkin, ammo urush sharoitida qarshi turish tajribasi ham bor. AQSH bir marta Tehrongacha yetib borib, zarba berib, keyin orqaga qaytish mumkinligini namoyish qilgan bo‘lsa, bu gal gap shunchaki bir necha havo zarbasi bilan cheklanmasligi mumkinligi ta’kidlanyapti.
Eng katta o‘zgarish – umumiy kayfiyatda. Ilgari Amerika Yaqin Sharqqa kuch to‘plasa, ko‘pchilik buni navbatdagi qo‘rqitish, muzokarada narx oshirish deb qabul qilardi. Ammo Trampning ikkinchi muddati fonida dunyodagi qoidalar “qotib qolgan” emas, tez o‘zgaruvchan ekani haqida tasavvur kuchaygan. Shuning uchun hozir hatto qattiq gaplar ham “shunchaki tahdid” sifatida emas, amaliy rejaning bir qismi sifatida qabul qilinyapti.
Hozirgi manzarada bitta haqiqat bor: har bir tomon “orqaga qaytish eshigi”ni ochiq qoldirsa, keskinlik pasayishi mumkin. Lekin tomonlar hissiyot emas, hisob-kitob bilan yurmasa, mintaqa yana bir katta to‘lqinni ko‘tarishi hech gap emas. Shuning uchun eng oqilona umid – muzokaralar oxirgi soniyada bo‘lsa ham real natija bersin, chunki urush boshlansa, uni to‘xtatish har doim kechikkan qiyin ishga aylanadi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
