Rim papasi Lev XIV ruhoniylar va’z tayyorlash ishini sun’iy intellektga topshirish g‘oyasiga qarshi chiqdi. Vatikan rahbari bu masalada “qulaylik” emas, “oqibat”ni birinchi o‘ringa qo‘ymoqda: u sun’iy intellektda insoniyat uchun ehtimoliy xavfni ko‘ryapti.
Italiya matbuoti keltirgan ma’lumotga ko‘ra, Lev XIV o‘z yeparxiyasidagi bir necha yuz nafar ruhoniy bilan uchrashuvda muhim nuqtani urg‘ulagan: sun’iy intellekt e’tiqodni qalbga yetkazib bera olmaydi. Uning ta’kidicha, va’zning asosiy vazifasi ham aynan shu — insonning ichki dunyosiga ta’sir qilish, ruhiy hissiyotni uyg‘otish, ma’naviy hisni jonlantirish.
Papa fikrini yanada tushunarli qilish uchun sportdan juda oddiy, lekin ta’sirli qiyos keltirgan. U shunday degan mazmunda fikr bildirgan: agar inson mushaklarini ishlatishdan to‘xtasa, vaqt o‘tib ular kuchsizlanadi. Miya ham xuddi shunday — agar odam fikrlash, mulohaza qilish, ijod qilishni texnologiyaga topshirib qo‘yaversa, o‘z zakovatini “sug‘orish”dan to‘xtaydi va aqliy faollik pasayishi mumkin. Ya’ni gap faqat va’z haqida emas — gap insonning o‘zi haqida.
Qizig‘i, bu xabarga “sun’iy intellektning o‘zi” qanday munosabat bildiradi, degan savol ham o‘rtaga tashlangan. Undagi javob mazmuni qisqacha shunday: sun’iy intellekt — algoritm va ma’lumotlar yig‘indisi, unda hissiyot ham, shaxsiy tajriba ham, ruhiy kechinma ham yo‘q. Diniy va’z esa ko‘pincha inson qalbiga, ichki dardiga, umidiga va qo‘rquviga qaratilgan bo‘ladi. SI chiroyli, mantiqiy matn tuzishi mumkin, ammo unda “ruh” bo‘lmaydi.
Shuningdek, sun’iy intellekt ham papaning “miyani ishlatish” haqidagi fikrini o‘rinli, deb baholaydi: odam hamma ishni texnologiyaga yuklayversa, vaqt o‘tib fikrlash va ijod qilish qobiliyati haqiqatan susayishi ehtimoli bor.
Xulosa oddiy: texnologiya yordamchi bo‘lishi mumkin, lekin uning qo‘liga hamma narsani topshirib qo‘yish — ayniqsa qalbga tegadigan masalalarda — xavfli. Va’z ham “matn” emas, “ta’sir” ekan, Lev XIV aytmoqchi bo‘lgan gapning tubi shu.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
