Yaqin Sharqdagi keskinlik nafaqat mintaqa, balki butun dunyo geosiyosiy muvozanatini o‘zgartirib yubormoqda. Yevropa Ittifoqi rahbariyati ushbu mojaroda kutilmagan tomonlar zafar quchayotganidan xavotirda. Zamin.uz xalqaro siyosat maydonidagi so‘nggi bayonotlarni tahlil qiladi.
Seshanba, 10 mart kuni Yevropa kengashi raisi Antoniu Koshta Bryusselda Yevropa Ittifoqi elchilari oldida chiqish qilib, dunyodagi «yangi voqelik» haqida to‘xtaldi. Uning fikricha, AQSH va Isroilning Eronga qarshi olib borayotgan harbiy harakatlaridan eng katta manfaatni aynan Rossiya ko‘rmoqda.
Moskva qanday qilib «yagona g‘olib»ga aylandi?
Koshtaning ta’kidlashicha, Yaqin Sharqdagi urush Rossiya uchun ikki tomonlama foydali bo‘lmoqda:
- Moliyaviy resurs: Energiya tashuvchilar (neft va gaz) narxining shiddat bilan oshishi Kremlga Ukrainadagi harbiy harakatlarni davom ettirish uchun yangi mablag‘ manbalarini yaratib bermoqda.
- Diqqat markazining o‘zgarishi: Jahon hamjamiyati va harbiy imkoniyatlarning Eron atrofidagi vaziyatga yo‘nalishi Ukraina frontiga bo‘lgan e’tiborni susaytirmoqda.
Ho‘rmuz bo‘g‘ozi: Iqtisodiy qamal xavfi
Urush sababli strategik muhim hisoblangan Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali kemalar qatnovi jiddiy zarar ko‘rdi. Eslatib o‘tamiz, tinchlik davrida dunyodagi xom neftning 20 foizi aynan shu yo‘lak orqali tashilar edi. G‘arb sanksiyalari Rossiyaning daromadlarini jilovlashga qaratilgan bo‘lsa-da, hozirgi narxlarning ko‘tarilishi bu sanksiyalar ta’sirini yo‘qqa chiqarmoqda.
Koshtaning «u uchlik» haqidagi xulosasi
Yevropa kengashi rahbari xalqaro tartib shubha ostida qolganini aytib, vaziyatni quyidagicha tasvirladi:
- «Rossiya tinchlikni buzmoqda, Xitoy savdoga to‘sqinlik qilmoqda, AQSH esa qoidalarga asoslangan xalqaro tizimni savol ostiga qo‘ymoqda».
Uning fikricha, Eron xalqini qo‘llab-quvvatlash kerak, biroq «erkinlik va inson huquqlariga bombalar vositasida erishib bo‘lmaydi».
Tramp va Eron: Kim haq?
AQSH Prezidenti Donald Tramp Eron bilan urush «rejadan oldinlab» ketayotganini va deyarli yakunlanganini da’vo qilmoqda. Uning fikricha, Eronda na aloqa tizimi, na harbiy-havo kuchlari qolgan. Oq uy urush yana to‘rt-olti hafta davom etishi mumkinligini taxmin qilmoqda.
Biroq, Eron Islom inqilobi muhofizlari korpusi (IIMK) bunga keskin javob qaytardi:
- «Urush qachon tugashini aynan biz hal qilamiz».
- Jang maydonidagi sharoit va yakuniy natija faqat Tehronning ixtiyorida ekani ta’kidlandi.
Dunyo siyosatidagi bunday keskin burilishlar xalqaro iqtisodiyotga qanday ta’sir qilishini kuzatishda davom etamiz. Sizningcha, Yevropa Ittifoqi bu mojaroda o‘z pozitsiyasini saqlab qola oladimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
