Zamonaviy harbiy aviatsiyada “stels” tushunchasi ko‘pincha noto‘g‘ri talqin qilinadi. Aslida bu texnologiya samolyotni mutlaqo ko‘rinmas qilish emas, balki uni radarlar uchun kamroq sezilarli qilishni anglatadi.
Eron osmonida hujumga uchragan F-35 qiruvchisi misolida bu holat yana bir bor yaqqol namoyon bo‘ldi. Ma’lumotlarga ko‘ra, ushbu samolyot radarlar orqali emas, balki boshqa turdagi sensorlar yordamida aniqlangan.
Mutaxassislar ta’kidlashicha, bu yerda asosiy rolni elektro-optik va infraqizil (EO/IR) kuzatuv tizimlari o‘ynagan. Ya’ni qiruvchi samolyot dvigateli chiqarayotgan yuqori harorat sababli “fosh” bo‘lgan. Infraqizil sensorlar aynan shu issiqlikni qayd etib, samolyotning joylashuvini aniqlashga yordam bergan.
Bundan tashqari, samolyot uzoq vaqt parvoz qilganda uning korpusi ham qizib ketadi. Natijada fyuzelyajdan chiqayotgan issiqlik izi ham infraqizil qurilmalar orqali qayd etilishi mumkin. Bu esa hatto stels texnologiyasiga ega samolyotlarni ham muayyan darajada “ko‘rinadigan” qiladi.
Shu nuqtayi nazardan, harbiy tahlilchilar fikricha, stels qiruvchilarga qarshi samarali kurashishni istagan davlatlar aynan EO/IR texnologiyalarini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratishi lozim.
Biroq bu yerda yana bir muhim jihat bor: infraqizil sensorlar samolyotni passiv tarzda aniqlashi mumkin, ammo to‘liq nazorat va nishonga olish jarayonida radar tizimlari hanuz muhim o‘rin tutadi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
