Yaqin Sharqda favqulodda xavotir: Dubaydan Isroilga uchayotgan layner olib qochildimi?

Yaqin Sharq mintaqasi osmonida xalqaro aviatsiyani oyoqqa turg‘izgan shoshilinch va o‘ta tahlikali favqulodda vaziyat yuzaga keldi. BAAning Dubay shahridan Isroilning Tel-Aviv shahriga yo‘l olgan FlyDubai aviakompaniyasiga tegishli Boeing 737 yo‘lovchi samolyoti (reys FDB1549) parvoz davomida kutilmaganda samolyot olib qochilgani va garovga olinganini bildiruvchi xavfli signallarni uzatdi. Avialayner dastlab umumiy favqulodda holatni anglatuvchi «7700» kodini, biroq ko‘p o‘tmay bortning qurolli egallab olinganini anglatuvchi «7500» maxsus signalini dispetcherlik markazlariga yuborgan.

Bortida jami 180 nafar yo‘lovchi, jumladan 150 nafar Isroil fuqarosi bo‘lgan havo kemasi xavfsizligini ta’minlash maqsadida Isroil Harbiy-havo kuchlarining bir nechta zamonaviy qiruvchi samolyotlari havoga ko‘tarildi. Ayni daqiqalarda mamlakat Bosh vaziri Binyamin Netanyaxu hamda Mudofaa vaziri Isroel Kas ishtirokida xavfsizlik bo‘yicha shoshilinch yopiq maslahatlashuv yig‘ilishi o‘tkazilmoqda.

«7500 kodi, 180 nafar yo‘lovchi va osmonga ko‘tarilgan qiruvchilar»: 5 ta asosiy nuqta

Yaqin Sharq osmonidagi keskin aviatsiya hodisasi bo‘yicha eng muhim rasmiy dalillar:

• «Samolyot olib qochildi» (7500) signali: FlyDubai aviakompaniyasiga tegishli Boeing 737 samolyoti bort egallab olinganini bildiruvchi maxsus «7500» signalini uzatdi;

• Bortda 180 nafar yo‘lovchi: Havo kemasida 180 kishi, shu jumladan 150 nafar Isroil fuqarosi bo‘lgan;

• Isroil harbiy aviatsiyasi havoga ko‘tarildi: Maxsus signaldan so‘ng Isroil HHKga tegishli qiruvchi samolyotlar laynerni kuzatib borish uchun zudlik bilan parvoz qildi;

• Davlat rahbariyatining shoshilinch yig‘ilishi: Bosh vazir Binyamin Netanyaxu va Mudofaa vaziri Isroel Kas favqulodda xavfsizlik majlisini boshladi;

• Parvoz yo‘nalishi nazorat ostida: Flightradar xaritalarida samolyot Iordaniya havo hududidan o‘tib, Isroil chegaralariga yaqinlashgani aks etdi.

Dubay — Tel-Aviv (FDB1549) reysidagi favqulodda holat ko‘rsatkichlari tasnifi

Havo kemasi, uzatilgan signallar xronologiyasi va harbiy reaksiya parametrlari tahlili:

Aviatsiya xavfsizligi va geosiyosiy ekspertiza: Nega 7500 kodi eng xavfli signal hisoblanadi?

Xalqaro aviatsiya mutaxassislari, harbiy ekspertlar va xavfsizlik tahlilchilarining xulosalari:

• «Transponderning sovuqqon xabari (7500)»: Aviatsiyada «7500» kodi havo kemasi bortiga qurolli bosqinchilar, terrorchilar bostirib kirgani yoki uchuvchilar kabinasi kuch bilan egallab olinganini anglatadi; bu signal pilotlar tomonidan dispetcherga ovoz chiqarmasdan yashirincha yuborilishi mumkin; biroq tarixda uchuvchilarning texnik adashishi (transponder raqamini noto‘g‘ri kiritishi) sababli 7500 kodi xato uzatilgan pretsedentlar ham kuzatilgan;

• Qiruvchi samolyotlarning havoga ko‘tarilishi shartligi: 150 nafar isroillik bo‘lgan samolyotdan bunday kod kelib tushishi bilan har qanday davlat armiyasi havo xavfsizligi protokolini maksimal darajaga ko‘taradi; Isroil qiruvchilari layner yaqiniga borib, kabinadagi holatni vizual baholash, samolyotni aholi punktlaridan uzoqlashtirish yoki maxsus qo‘ndirish ssenariylarini tayyorlaydi;

• Mintaqadagi yuqori keskinlik ta’siri: Yaqin Sharqdagi umumiy harbiy-siyosiy vaziyatning nihoyatda qaltisligi sababli har qanday fuqarolik reysidagi shubhali harakat to‘g‘ridan to‘g‘ri milliy xavfsizlik darajasida ko‘rib chiqiladi; Bosh vazir va Mudofaa vazirining darhol maxsus yig‘ilish chaqirishi vaziyatning naqadar jiddiy qabul qilinayotganidan dalolat beradi.

Sizningcha, mazkur favqulodda holat samolyotning haqiqatan olib qochilishi bo‘lishi mumkinmi yoki uchuvchilar tomonidan texnik xatolik natijasida uzatilgan signalmi? Yaqin Sharqdagi mavjud keskinlik fuqarolik aviatsiyasi xavfsizligiga qanchalik jiddiy xavf solmoqda? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va dunyo e’tiborida turgan ushbu shoshilinch xalqaro tahlilni yaqinlaringiz bilan baham ko‘ring!