Yaqin Sharqdagi qurolli to‘qnashuvlar uchinchi haftasiga qadam qo‘yar ekan, Oq uy rahbari Donald Tramp o‘zi kutmagan murakkab geosiyosiy tuzoqqa tushib qolgandek taassurot uyg‘otmoqda. Urushning dastlabki rejalari amalga oshmagach, Vashington va Tehron o‘rtasidagi "shaxmat o‘yini" eng xavfli pallaga kirdi.
Zamin.uz dunyo hamjamiyati diqqat markazida turgan uchta taqdirsoz savol va Trampning oldida turgan mushkul tanlovlarni tahlil qiladi.
Yaqin Sharqdagi urush aytilganidek qisqa va oson bo‘lmadi. AQSH va Isroilning shiddatli hujumlariga Eron munosib javob qaytarmoqda. Endilikda Oq uy ma’muriyati nafaqat jang maydonida, balki iqtisodiy va yadroviy xavfsizlik borasida ham keskin qarorlar qabul qilishiga to‘g‘ri keladi.
1. Ho‘rmuz bo‘g‘ozi: Trampning iqtisodiy "tiqilishi"
Dunyo neft va gaz oqimining beshdan bir qismini ta’minlaydigan Ho‘rmuz bo‘g‘ozi hozirda Eronning to‘liq nazoratida. Tehron nafaqat tankerlarga hujum qilmoqda, balki GPS tizimlarini ishdan chiqarish orqali suv yo‘lini amalda yopib qo‘ydi.
- Bosim: Neft narxining 100 dollardan oshishi Trampni tashvishga solmoqda.
- Rad javobi: Trampning NATO va Osiyodagi ittifoqchilariga (Yaponiya, Janubiy Koreya, Britaniya, Germaniya) qilgan harbiy yordam chaqirig‘i "havoda qoldi". Ittifoqchilar keng ko‘lamli urushga kirishni istamayapti.
2. Xark oroli: Eronning "neft yuragi" egallanadimi?
Eron eksport qiladigan xom ashyoning 90 foizi aynan Xark oroli orqali o‘tadi. AQSH harbiylari ushbu strategik nuqtani egallash orqali Tehronni moliyaviy jihatdan tiz cho‘ktirishni rejalashtirmoqda.
- Harbiy holat: Orol atrofida 50 minglik qo‘shin shay turibdi, AQSH yana 5 ming dengiz piyodasini yuborishni mo‘ljallamoqda.
- Xavf: Bu qadam AQSH askarlarini Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi (IIMK) bilan bevosita qonli to‘qnashuvga undaydi.
3. Eron urani: Tarixdagi eng yirik maxsus operatsiya?
Vashingtonni eng ko‘p xavotirga solayotgan masala — Tehron ixtiyoridagi 435 kg boyitilgan urandir. Bu modda Isfahondagi yer osti tunnellarida saqlanmoqda.
- Maqsad: Urush tugagach, Eron qisqa fursatda yadroviy qurol yaratmasligi uchun uranni mamlakatdan olib chiqish kerak.
- Radiatsiya xavfi: Bunday operatsiya nafaqat harbiy, balki ekologik halokatga (radiatsiya tarqalishiga) sabab bo‘lishi mumkin. Tramp hozircha bu borada yakuniy to‘xtamga kelgani yo‘q.
Aziz o‘quvchilar, sizningcha, Tramp ittifoqchilarisiz Ho‘rmuz muammosini hal qila oladimi? Eronning "neft yuragi" bo‘lgan Xark orolining egallanishi urushni to‘xtatadimi yoki yanada alangalatadimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
