NASA Mars suratida sirli «yurayotgan odam»ni tasvirga oldimi?

2007 yilda Spirit marsoxodi tomonidan Mars yuzasida olingan fotosurat yana bir bor internet foydalanuvchilari e’tibor markaziga aylandi. Oradan yillar o‘tganiga qaramay, mazkur tasvir ijtimoiy tarmoqlarda tezda tarqalib, qizg‘in muhokamalarga sabab bo‘lmoqda. Bu haqda Daily Mail nashri xabar berdi.

Ma’lum qilinishicha, panoramali suratda Marsning toshli va sahroga o‘xshash landshafti fonida uzoq masofada odamga o‘xshash sirli siluet ko‘zga tashlanadi. Obyektga diqqat bilan qaralganda, u qo‘llarini ikki tomonga uzatgan va oyog‘ini ko‘tarib harakatlanayotgan insonni eslatadi. Aynan shu tasvir ijtimoiy tarmoqlarda turli bahs-munozaralarning boshlanishiga sabab bo‘lgan.

Ayrim foydalanuvchilarning fikricha, suratdagi obyekt oddiy tosh emas. Ular bu qadimgi Mars sivilizatsiyasiga tegishli haykal, sun’iy inshoot yoki ilgari mavjud bo‘lgan hayot izlaridan biri bo‘lishi mumkinligini taxmin qilmoqda. Shu bois ushbu fotosurat qisqa vaqt ichida millionlab insonlarning diqqatini tortdi.

Biroq aksariyat olimlar va mutaxassislar mazkur holatga ilmiy nuqtayi nazardan yondashmoqda. Ularning ta’kidlashicha, bu holat pareydoliya effekti deb ataluvchi psixologik hodisa bilan izohlanadi. Bunda inson miyasi bulutlar, toshlar, tog‘ jinslari yoki soyalar kabi mutlaqo tasodifiy shakllarda tanish qiyofalar, hayvonlar yoki inson obrazlarini ko‘rishga moyil bo‘ladi.

Mutaxassislarning qayd etishicha, Mars yuzasidan olingan fotosuratlarda bunday vizual illyuziyalar avval ham bir necha bor uchragan. Shu munosabat bilan Sayyoralar jamiyati ham bu tasvirga izoh berib, «odam»ga o‘xshab ko‘rinayotgan obyekt aslida Quyosh nurlarining ma’lum burchakda tushishi natijasida paydo bo‘lgan oddiy qoya hosilasi ekanini ta’kidlagan.

Shunga qaramasdan, ushbu fotosurat internetdagi bahslarni yanada kuchaytirdi. Ayrim foydalanuvchilar suratda haqiqatan ham inson, qadimgi haykal yoki Marsda mavjud bo‘lgan sivilizatsiyaning izlari aks etganiga ishonch bildirmoqda. Boshqalar esa bu shunchaki tabiiy tosh shakli bo‘lib, inson miyasi uni tanish obraz sifatida qabul qilayotganini ta’kidlamoqda.

NASA esa o‘zining rasmiy pozitsiyasini o‘zgartirmagan. Agentlik bir necha bor Marsda o‘tmishda hayot mavjud bo‘lganini tasdiqlaydigan ishonchli ilmiy dalillar hozircha yo‘qligini ma’lum qilgan. Shuningdek, mutaxassislar bunday fotosuratlar o‘zga sayyoralik sivilizatsiya mavjudligining isboti emasligini, ularni ilmiy tahlil qilishda ehtiyotkorlik va dalillarga asoslangan yondashuv muhimligini ta’kidlab kelmoqda.

Shu tariqa, 2007 yilda olingan birgina fotosurat oradan qariyb yigirma yil o‘tgan bo‘lsa-da, hamon qiziqish uyg‘otishda davom etmoqda. Bu esa Mars haqidagi har qanday g‘ayrioddiy tasvirlar insonlarda katta qiziqish va turli taxminlarni paydo qilishini yana bir bor ko‘rsatdi.