«Chiroyli» avtomobil raqamini saqlash endi qancha turadi?

Avtomobilni sotish uning «chiroyli» davlat raqamidan ham voz kechish kerak degani emas. Yangi tartibga ko‘ra, transport vositasi qayta ro‘yxatdan o‘tkazilganda raqamni avvalgi egasi nomida saqlab qolish yoki belgilangan tartibda boshqa shaxsga o‘tkazish mumkin.

Biroq buning uchun alohida to‘lov talab etiladi. Eng muhim jihat — to‘lov raqam avval qanchaga xarid qilinganidan emas, amaldagi yagona oshirilgan to‘lov miqdorining 50 foizidan kelib chiqib hisoblanadi.

Qoida qachondan amal qilmoqda?

Yangi tartib Vazirlar Mahkamasining 2025 yil 4 sentyabrdagi 562-son qarori bilan belgilangan. Hujjatdagi davlat raqamlarini saqlash va qayta rasmiylashtirishga oid o‘zgarishlar 2026 yil 1 yanvardan kuchga kirgan.

Qarorga muvofiq, avtomobil qayta davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganda barcha toifadagi davlat raqamlari:

• avvalgi egasi nomida qoldirilishi;

• yoki qonunchilikda belgilangan tartibda boshqa shaxs nomiga o‘tkazilishi mumkin.

Buning uchun yagona oshirilgan to‘lovning 50 foizi to‘lanadi.

Muhim tuzatish: avvalgi xarid narxining 50 foizi emas

Tarqalayotgan ayrim xabarlarda egasi raqamni dastlab qanchaga olgan bo‘lsa, shu summaning yarmini qayta to‘lashi kerakligi aytilmoqda.

Ammo qarorning rasmiy matnida bunday qoida yo‘q. Hujjatda:

«Yagona oshirilgan to‘lovning 50 foizi miqdoridagi to‘lov»

degan norma belgilangan. Demak, hisob-kitob avvalgi auksionda to‘langan individual narxga emas, raqamlar uchun amalda belgilangan yagona oshirilgan to‘lovga bog‘liq.

Masalan, agar amal qilayotgan yagona oshirilgan to‘lov shartli ravishda 10 million so‘m bo‘lsa, raqamni saqlab qayta rasmiylashtirish uchun 5 million so‘m to‘lanadi. Bu faqat hisoblash usulini tushuntiruvchi misol — aniq summa murojaat vaqtida amalda bo‘lgan tarif bo‘yicha belgilanadi.

Raqamni 12 oyga bepul saqlash mumkin

Avtomobil boshqa shaxsga sotilganda avvalgi ega davlat raqamini hududiy YHXX organiga saqlash uchun topshirishi mumkin. Buning uchun ariza berish talab etiladi.

Raqam:

• 12 oygacha saqlanadi;

• saqlashning o‘zi uchun to‘lov undirilmaydi;

• keyingi avtomobilga qayta o‘rnatishda 50 foizlik to‘lov amal qiladi.

Shunday qilib, ikki jarayonni bir-biridan ajratish kerak:

Demak, avtomobilni sotgan zahoti yangi mashina sotib olish shart emas. Egasi raqamni vaqtincha saqlashga topshirib, 12 oy ichida keyingi transport vositasiga rasmiylashtirishi mumkin.

Tartib faqat «chiroyli» raqamlarga tegishlimi?

Qaror matnida barcha toifalardagi davlat raqami belgilari haqida so‘z boradi. Bu norma 2025 yil 1 noyabrgacha berilgan yoki foydalanishda bo‘lgan raqamlarga ham tatbiq etilishi belgilangan.

Shu sabab yangi mexanizm faqat avval auksionda qimmatga sotib olingan raqamlar bilan cheklanmaydi. Avtomobil qayta ro‘yxatdan o‘tkazilganda egasi o‘z raqamini saqlashni xohlasa, belgilangan to‘lov va rasmiylashtirish tartibiga rioya qilishi kerak.

Raqam avtomobil egasining xususiy mulkimi?

Qonunchilikka ko‘ra, davlat raqami transport vositasi egasining xususiy mulki hisoblanmaydi. U egasiga muayyan avtomobilda maqsadli foydalanish uchun taqdim etiladi.

Shuning uchun raqamni oddiy buyum kabi mustaqil sotish, hujjatsiz berish yoki istalgan avtomobilga o‘rnatish mumkin emas. U bilan bog‘liq har qanday o‘zgarish YHXX orqali rasmiylashtirilishi lozim.

«Chiroyli» kombinatsiyani sotib olish ham temir raqamning o‘ziga mulk huquqini emas, undan belgilangan tartibda foydalanish imkoniyatini beradi.

Raqam saqlab qolinmasa, nima bo‘ladi?

Egasi raqamni saqlash uchun ariza bermasa, u hududiy YHXX organlari tomonidan olib qo‘yiladi va yo‘q qilinadi. Ammo raqam va harflar kombinatsiyasining o‘zi yagona ochiq ma’lumotlar bazasida bo‘sh kombinatsiya sifatida qayta qayd etiladi.

Keyinchalik shu kombinatsiya yangi raqam sifatida qayta ishlab chiqarilib, boshqa shaxsga yagona oshirilgan to‘lov evaziga berilishi mumkin.

Shu bois egasi o‘zi uchun ahamiyatli raqamni keyingi avtomobilida ham ishlatmoqchi bo‘lsa, oldi-sotdi jarayonida bu haqda oldindan ariza berishi muhim.

Yangi raqam olish tizimi ham o‘zgargan

2026 yil 1 yanvardan avvalgi «chiroyli» raqamlarni birja auksioni orqali sotish tizimi bekor qilingan. Endi bo‘sh turgan istalgan harf va raqamlar kombinatsiyasi yagona oshirilgan to‘lov evaziga elektron tarzda tanlanadi.

Raqamni quyidagi platformalar orqali tanlash imkoniyati belgilangan:

• YHXX bo‘linmalaridagi infokiosklar;

• YHXX mobil ilovasi;

• YHXX rasmiy veb-sayti;

• my.gov.uz portali.

Bo‘sh kombinatsiyalar onlayn rejimda yangilanib turadigan yagona ochiq bazada ko‘rsatiladi.

Avtomobilni sotayotgan ega nima qilishi kerak?

Qimmatli yoki esda qolarli raqamni saqlab qolish uchun avtomobilni qayta rasmiylashtirishdan oldin harakat qilish ma’qul.

Amaldagi tartibdan kelib chiqib, ega:

1. Raqamni o‘zida saqlab qolish istagini YHXXga bildirishi.

2. Belgilangan arizani topshirishi.

3. Raqamni 12 oylik saqlashga topshirishi.

4. Yangi avtomobilga rasmiylashtirishda yagona oshirilgan to‘lovning 50 foizini to‘lashi.

5. Saqlash muddati tugamasidan rasmiylashtirishni yakunlashi kerak.

Oldi-sotdi shartnomasini imzolab bo‘lgandan keyin raqam avtomatik tarzda avvalgi ega uchun saqlanib qolmaydi. Buning uchun uning arizasi talab etiladi.

Raqamni boshqa insonga o‘tkazsa bo‘ladimi?

Qarorda davlat raqamini nafaqat avvalgi ega nomida qoldirish, balki qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda boshqa shaxs nomiga o‘tkazish imkoniyati ham nazarda tutilgan. Bunda ham 50 foizlik to‘lov sharti amal qiladi.

Biroq raqamni istalgan shaxsga oddiy kelishuv bilan berib yuborish mumkin degan xulosa noto‘g‘ri. Qayta rasmiylashtirish YHXX orqali va qonunchilikdagi talablar asosida amalga oshiriladi.

Yangi qoidaning asosiy mazmuni

Avval avtomobil sotilganda raqamni saqlab qolish bo‘yicha turli toifalar va alohida tartiblar mavjud edi. Yangi tizim esa ularni yagona mexanizmga birlashtirdi.

Endi asosiy qoida quyidagicha:

Avtomobil almashadi, ammo raqam egasida qolishi mumkin. Buning uchun ariza beriladi, raqam 12 oyga bepul saqlanadi va keyingi transport vositasiga o‘tkazishda yagona oshirilgan to‘lovning yarmi to‘lanadi.

Bu yerda eng muhim ogohlantirish — 50 foizlik to‘lov raqamning avvalgi auksion yoki xarid qiymatidan emas, amaldagi yagona oshirilgan to‘lovdan hisoblanadi.

Sizningcha, raqamni o‘z nomida saqlash uchun 50 foizlik takroriy to‘lov adolatlimi? Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlarda ulashing!