Kreml Putin va Modi o‘rtasidagi Ukraina muzokaralari sirini ochdi
Jahon diplomatiyasining eng muhim nuqtalaridan birida yana bir geosiyosiy to‘qnashuv avjiga chiqmoqda. Bir tomonda — Rossiya yetakchisi Vladimir Putin va Hindiston bosh vaziri Narendra Modining qisqa fursat ichida tez-tez uchrashib, Ukraina bo‘yicha asl manzarani muhokama qilishga intilayotgan Kreml strategiyasi. Ikkinchi tomonda esa — Hindistonni Moskva bilan aloqalarni uzishga, savdo cheklovlariga qo‘shilishga va mojaroda ochiq qarshi pozitsiya egallashga majburlayotgan G‘arb koalitsiyasining mislsiz bosimi. Rossiya prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov «Perviy kanal»ga bergan intervyusida ushbu sammitning eng nozik jihatlariga to‘xtaldi. Xo‘sh, Putin Modiga Ukraina bo‘yicha qanday «yerdagi haqiqatlar»ni yetkazmoqchi, ikki soatga sig‘maydigan hamkorlik ortida nima yotibdi va Nyu-Dehli ikki o‘t orasida o‘z muvozanatini saqlab qola oladimi?
Kreml pozitsiyasi — «Yerdagi reallik» va tez-tez uchrashuvlar zarurati
Rossiya rahbariyati Hindiston bilan muloqotni G‘arb talqiniga qarshi muqobil haqiqat maydoni sifatida ko‘rmoqda:
«Yerda nima bo‘layotganini tushuntirish»: Dmitriy Peskovning ma’lum qilishicha, Putin vaqt topilgan zahoti o‘z suhbatdoshlariga front chizig‘ida va real voqelikda nimalar yuz berayotgani haqida bevosita ma’lumot berish amaliyotidan foydalanadi;
Bir-ikki soatga sig‘maydigan hamkorlik: Kreml vakili ikki davlat o‘rtasidagi aloqalar ko‘lami shu qadar kengki, uni qisqa uchrashuvlarda qamrab olish imkonsiz ekanini alohida qayd etdi;
Bishkekdan keyingi davomli muloqot: Yetakchilarning bir haftadan ko‘proq vaqt oldin Bishkekdagi sammitda ko‘rishganiga qaramay, yana yuzma-yuz uchrashayotgani munosabatlarning strategik darajada muhimligidan dalolat beradi;
Ko‘p qutbli dunyo tamoyili: Moskva Dehlini global qarorlar qabul qilishda teng huquqli va xolis kuch markazi sifatida saqlab qolishga intilmoqda.
G‘arbning bosimi va Hindistonning murakkab diplomatik «jilovi»
AQSH va Yevropa Ittifoqi esa Nyu-Dehlining Moskva bilan bu qadar faol muloqotiga jiddiy xavotir va e’tiroz bilan qaramoqda:
Iqtisodiy va siyosiy dashnomlar: Vashington Hindistonni Rossiyadan chegirma bilan energiya resurslari sotib olishni kamaytirishga va sanksiyalar cheklovlarini chetlab o‘tmaslikka tinimsiz chaqirib kelmoqda;
Modining «Tinchlik diplomatiyasi»: Hindiston rahbari bir vaqtning o‘zida ham Kiyev, ham Moskva bilan muloqot qila oladigan kamsonli jahon yetakchilaridan biri sifatida muvozanatni saqlashga majbur;
«Bu urushlar davri emas» formulirovkasi: Dehli mojaroni faqat tinchlik muzokaralari yo‘li bilan hal etish kerakligini ta’kidlab, G‘arbning radikal sanksiya talablarini ham, harbiy harakatlarni ham so‘zsiz qo‘llab-quvvatlashdan tiyilmoqda;
Milliy manfaatlar ustuvorligi: Hindiston arzon xomashyo, qurol-yarog‘ ta’minoti va mudofaa sohasidagi mustaqilligini boy berishni aslo istamaydi.
«Putin, odatda, imkon tug‘ilganda suhbatdoshlariga yerda aslida nimalar sodir bo‘layotganini batafsil tushuntirish uchun bunday uchrashuvlardan foydalanadi. Ikki davlat hamkorligining hajmi esa shu qadar kengki, uni bir-ikki soat ichida to‘liq muhokama qilishning imkoni yo‘q», — deya bayonot berdi Dmitriy Peskov.
Diplomatik duelda kim o‘z maqsadiga erishmoqda?
Baholash mezonlari | Kreml strategiyasi (Putin – Peskov) | G‘arb va Hindiston manfaatlari (Modi muvozanati) |
Asosiy maqsad | Modiga mojaroning asl sabablari va «yerdagi real holat»ni ko‘rsatish | Tinchlikparvar vositachi maqomini saqlab, neytralitetda qolish |
Uchrashuvlar chastotasi | Har bir qulay imkoniyatda (Bishkekdan so‘ng Dehli) doimiy muloqot | Ham G‘arb, ham Sharq bilan teng masofani ushlab turish talabi |
Iqtisodiy omil | Energetika, savdo va G‘arb sanksiyalarini birgalikda yorib o‘tish | Arzon neft olish, biroq AQSHning ikkilamchi sanksiyalariga tushmaslik |
Kutilayotgan natija | Hindistonning Rossiyaga qarshi platformalarga qo‘shilmasligini ta’minlash | Hech bir blokka qaram bo‘lmagan mustaqil global kuchga aylanish |
Tarozining bir pallasida Vladimir Putinning Hindistonni ishonchli strategik sherik sifatida ushlab qolish va Ukraina masalasida o‘z dalillarini singdirish rejasi turgan bo‘lsa, ikkinchi tomonda G‘arbning cheklovlari ostida qolmaslikka urinayotgan Narendra Modining nozik tashqi siyosiy o‘yini turibdi. Bu duel shuni ko‘rsatadiki, Ukraina atrofidagi jarayonlarning yechimi nafaqat jang maydonida, balki Dehlidagi mana shunday yopiq eshiklar ortidagi bahslarda ham hal bo‘lmoqda.
Sizningcha, Vladimir Putin Narendra Modini Ukraina masalasida Rossiya pozitsiyasining to‘g‘riligiga ishontira oladimi yoki Hindiston G‘arb bosimi sabab neytral pozitsiyasini o‘zgartirishga majbur bo‘ladimi? Peskov aytgan «yerdagi reallik» Dehlining kelajakdagi qarorlariga qanday ta’sir ko‘rsatadi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va jahon siyosatining parda ortidagi kurashlari tahlilini geosiyosat ishqibozlariga ulashing!
Izohlar 0
…