Vladimir Norov Markaziy Osiyo nega bir tomonni tanlamasligi kerakligini tushuntirdi

AQSH va Xitoy o‘rtasida sun’iy intellekt, mikrochiplar va yuqori texnologiyalar sohasidagi global raqobat yangi cho‘qqiga chiqqan bir davrda, Markaziy Osiyo davlatlari uchun geosiyosiy va texnologik tanlov masalasi tobora jiddiy tus olmoqda. O‘zbekiston sobiq tashqi ishlar vaziri Vladimir Norov Ispaniyaning nufuzli xalqaro tahliliy platformasi — Atalayar nashrida e’lon qilingan maqolasida mintaqa davlatlarining ushbu kurashdagi o‘rni va strategik pozitsiyasini chuqur tahlil qildi.

Diplomatning asosiy tezisiga ko‘ra, Vashington va Pekin o‘rtasida tobora kuchayib borayotgan texnologik qarama-qarshilik fonida Markaziy Osiyo davlatlari, jumladan, O‘zbekiston uchun faqat bir tomonni tanlash strategik va iqtisodiy jihatdan mutlaqo manfaatli emas.

To‘liq bog‘lanib qolishdan himoya: Keng qamrovli sheriklik tarmog‘i

Vladimir Norov O‘zbekiston tashqi siyosatda texnologik va moliyaviy yakkahokimlik xavfini to‘g‘ri baholayotganini ta’kidlaydi:

• Investitsiyalarni diversifikatsiya qilish: Rasmiy Toshkent Xitoyning yirik investitsiyalari va innovatsion ishlanmalaridan samarali foydalanish bilan bir qatorda, AQSH, Yevropa Ittifoqi, Janubiy Koreya, Yaponiya, Turkiya hamda Fors ko‘rfazi monarxiyalari bilan mustahkam sheriklik aloqalarini izchil rivojlantirmoqda;

• Qaramlikni bartaraf etish: Bunday keng qamrovli tashqi siyosat mamlakat raqamli infratuzilmasi va iqtisodiyotining yagona tashqi kuchga yoki sherikka haddan tashqari qaram bo‘lib qolishiga yo‘l qo‘ymaslik maqsadiga xizmat qiladi;

• Amaliy manfaat: Hudud uchun mavhum siyosiy shiorlar emas, balki aniq amaliy natijalar — data-markazlar qurish, hisoblash quvvatlarini kengaytirish va milliy mutaxassislarni tayyorlash kabi loyihalar birlamchi hisoblanadi.

«Muvozanatlashgan texnologik diplomatiya» formulasi

Muallif O‘zbekiston milliy taraqqiyoti uchun eng maqbul yo‘l sifatida «muvozanatlashgan va ko‘p vektorli texnologik diplomatiya» konsepsiyasini ilgari suradi:

• Iqtisodiy reallikni saqlash: Toshkent XXR bilan savdo-iqtisodiy va ishlab chiqarish aloqalarini barqaror davom ettirishi lozim, chunki Xitoy texnologiyalari arzonligi va qulayligi bilan Global Janub uchun muhim ahamiyatga ega;

• G‘arb bilan ilg‘or hamkorlik: Shu bilan birga, AQSH va G‘arb davlatlari bilan eng ilg‘or yuqori texnologiyalar va innovatsiyalar yo‘nalishida aloqalarni mustahkamlash zarur;

• Kritik raqamli xavfsizlik: Mamlakatning hayotiy muhim raqamli tizimlari, davlat boshqaruvi va mudofaa infratuzilmasini faqat birgina davlat yoki xorijiy korporatsiya nazoratiga topshirib qo‘ymaslik suveren xavfsizlikning bosh mezonidir.

Tanlov emas, mustaqillik: Milliy manfaat birinchi o‘rinda

Sobiq vazir maqolasining yakuniy va bosh xulosasi shundan iboratki, bugungi kunda O‘zbekiston oldida «AQSHmi yoki Xitoy?» degan keskin «yo u, yo bu» tanlovini qo‘yish noto‘g‘ri yondashuvdir.

Tashkentning asosiy vazifasi — geosiyosiy va texnologik gigantlar o‘rtasidagi raqobat maydonidan qochmasdan, ushbu kurashdan milliy iqtisodiyot manfaatlari yo‘lida unumli foydalanish va mamlakatning strategik hamda texnologik mustaqilligini saqlab qolishdan iborat.