“Atom bombasi biz uchun o‘yinchoq”: Eron yadro qurolini 48 soatda yaratishi mumkin ekan...

Eronning taniqli davlat arbobi va siyosatchisi Muhammad Javad Larijoniy mamlakatning yadroviy salohiyatiga oid navbatdagi keskin va shov-shuvli bayonoti bilan xalqaro hamjamiyat e’tiborini tortdi. Oliy rahbar Oyatulloh Ali Xomanaiyning sobiq maslahatchisi bo‘lgan Larijoniy Eron yadro sanoati bo‘yicha mintaqaviy va global raqobatchilari — Pokiston, Hindiston hamda Isroildan ancha oldinda ekanini da’vo qildi.

Uning ta’kidlashicha, atom bombasini yaratish va ishlab chiqarish bugungi kunda Tehron uchun hech qanday texnik yoki ilmiy qiyinchilik tug‘dirmaydigan oddiy jarayonga aylangan.

«1-2 hafta yoki 48 soat kifoya»: Texnik salohiyat qay darajada?

Javad Larijoniy Eronning ilmiy bazasi allaqachon to‘liq jangovar quvvatga ega bo‘lganini ochiqladi:

• Qisqa muddatli sakrash: Siyosatchining so‘zlariga ko‘ra, agar siyosiy qaror qabul qilinsa, Eron bor-yo‘g‘i 1–2 hafta, hatto 24–48 soat ichida to‘laqonli atom qurolini tayyor holatga keltirish qudratiga ega;

• Sanoatdagi ustunlik: Larijoniy Eron yadroviy texnologiyalar, boyitish quvvatlari va ilmiy kadrlar salohiyati bo‘yicha rasman yadro davlati maqomiga ega qo‘shnilari hamda Isroildan ko‘ra ilg‘orroq tizimga egaligini da’vo qilmoqda.

«Biz shunchaki xohlamayapmiz»: Tehronning yangi doktrinasi

Larijoniy mazkur bayonoti orqali Eron tashqi siyosatidagi yangi va xavfli nazariyani ilgari surmoqda:

• Ongi voz kechish falsafasi: Unga ko‘ra, mamlakat yadro quroliga bir qadam qolgan darajaga yetgan bo‘lsa-da, uni qurol sifatida rasmiylashtirmaslik to‘g‘risida Oliy rahbarning diniy fatvosi mavjud. Ya’ni, bombaning yo‘qligi imkoniyat yo‘qligidan emas, balki Tehronning ongli ravishda uni «shunchaki xohlamayotgani» bilan izohlanadi;

• Xalqaro cheklovlarni tanqid qilish: Siyosatchi 2015 yildagi «Yadroviy kelishuv»ni (JTSPOA) qattiq qoralab, Eronni rasman jahon «yadro klubi» a’zosi sifatida tan olish zarurligini, aks holda Yadro qurolini tarqatmaslik to‘g‘risidagi shartnomadagi (NPT) ishtirokini to‘xtatib turish maqsadga muvofiqligini ta’kidladi.

Bosim va tiyib turish vositasi

Xalqaro harbiy-siyosiy tahlilchilarning fikricha, Larijoniy singari yuqori martabali siyosatchilar tomonidan berilayotgan bunday radikal bayonotlar bir necha geosiyosiy maqsadlarga xizmat qiladi:

• Isroil va G‘arbga ogohlantirish: Yaqin Sharqdagi keskin harbiy qarama-qarshiliklar fonida Tehron bu kabi chiqishlar orqali raqiblariga qarshi yadroviy tiyib turish (deterrence) siyosatini amalga oshirmoqda;

• Diplomatik muzokaralarda qo‘l ustunligi: G‘arb sanksiyalarini yumshatish va bo‘lajak siyosiy savdolarda ustunlikka erishish uchun atom bombasi yaratish vaqtining qisqarib borayotgani doimiy psixologik bosim vositasi sifatida qo‘llanmoqda.

Eron tomonining atom bombasi yaratish bo‘yicha texnik chegaralarni kesib o‘tgani haqidagi da’volari Yaqin Sharq xavfsizlik tizimini tubdan qayta ko‘rib chiqishga majbur qiluvchi jiddiy omilga aylanmoqda.