Islomiy moliyada yangi bosqich: Markaziy bank yangi kengash tuzdi
Foto: Markaziy bank
O‘zbekistonda islomiy moliya tizimini tartibga solish bo‘yicha muhim qadam tashlandi. Markaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etildi va u banklar, mikromoliya tashkilotlari hamda sohadagi boshqa ishtirokchilar faoliyatini muvofiqlashtirish bilan shug‘ullanadi.
Yangi kengash nima uchun kerak?
Islomiy moliya oddiy bank xizmatlaridan farq qiladi. Unda shartnomalar, mablag‘ jalb qilish, moliyalashtirish va tavakkalchilikni taqsimlash masalalari alohida qoidalar asosida yuritiladi.
Shu sababli sohani faqat umumiy bank qoidalari bilan emas, maxsus standartlar va tushuntirishlar orqali tartibga solish talab etiladi.
Yangi tashkil etilgan kengash aynan shu vazifani bajaradi: islomiy bank xizmatlarini ko‘rsatuvchi banklar, mikromoliya tashkilotlari, Omonatlarni kafolatlash agentligi va Markaziy bank nazorati ostidagi boshqa tashkilotlarning islomiy moliya faoliyatini muvofiqlashtiradi.
Kengash tarkibida kimlar bor?
Kengash 5 nafar a’zodan iborat. Uning tarkibiga islom huquqi bo‘yicha mutaxassislar va texnik ekspert kiritilgan.
Lavozim | Ism-sharif |
|---|---|
Kengash raisi | |
Rais o‘rinbosari | Muhammadayubxon Homidov |
Kengash a’zosi | Hikmatilla Toshtemirov |
Kengash a’zosi | Abdullatif Tursunov |
Texnik ekspert | Axrorjon Sadullayev |
Markaziy bank tizimida bunday tuzilmaning paydo bo‘lishi islomiy moliya xizmatlari bozorini institutsional jihatdan tartibga solishda muhim qadam hisoblanadi.
U qanday vazifalarni bajaradi?
Qonunchilikda Markaziy bankning Islomiy moliya kengashi islomiy moliya standartlarini ishlab chiqishi, normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlashda Markaziy bankka ko‘maklashishi, bahsli masalalar bo‘yicha tushuntirish va xulosalar berishi belgilangan.
Amalda bu kengash quyidagi yo‘nalishlarda ishlaydi:
• islomiy moliya standartlari loyihalarini ishlab chiqadi;
• xalqaro standartlar va mahalliy sharoitni uyg‘unlashtiradi;
• Markaziy bankka tartibga solish va nazorat bo‘yicha tavsiyalar beradi;
• banklar va mikromoliya tashkilotlariga uslubiy ko‘mak ko‘rsatadi;
• bahsli masalalar yuzasidan tushuntirishlar tayyorlaydi;
• normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqishda ishtirok etadi.
Oddiy qilib aytganda, kengash islomiy moliya bozori uchun “yo‘l xaritasi” va nazorat mezonlarini shakllantirishda ishtirok etadi.
Bu banklar uchun nima anglatadi?
Islomiy moliya xizmatlarini yo‘lga qo‘ymoqchi bo‘lgan banklar uchun endi yagona yondashuv va standartlar muhim ahamiyat kasb etadi.
Masalan, bank islomiy moliya mahsulotini taklif qilmoqchi bo‘lsa, uning shartnomasi, hisob-kitobi, tavakkalchilik modeli va ichki nazorat tizimi belgilangan standartlarga mos bo‘lishi kerak.
Bu esa mijozlar uchun ham muhim. Chunki bozorda “islomiy moliya” nomi bilan turlicha va tushunarsiz mahsulotlar paydo bo‘lishining oldi olinadi.
Mikromoliya tashkilotlari ham e’tibor markazida
Markaziy bank avvalroq mikromoliya tashkilotlari tomonidan islomiy moliyalashtirish xizmatlarini ko‘rsatish tartibini ham belgilagan edi. Unda mikromoliya tashkilotlari islomiy moliya xizmatlari bilan bog‘liq faoliyat bo‘yicha alohida hisob yuritishi lozimligi qayd etilgan.
Bu talab juda muhim. Chunki an’anaviy moliya xizmatlari va islomiy moliya operatsiyalari bir tashkilot ichida aralashib ketmasligi kerak.
Yangi kengash esa aynan shu jarayonlarda banklar va mikromoliya tashkilotlariga tavsiyalar berish, uslubiy yo‘nalish ko‘rsatish va muvofiqlikni ta’minlashga xizmat qiladi.
Xalqaro standartlar bilan bog‘lanish
Kengash AAOIFI yig‘ilishlarida Markaziy bank nomidan ishtirok etishi ham ko‘zda tutilgan. AAOIFI — islomiy moliya institutlari uchun buxgalteriya hisobi, audit va standartlar yo‘nalishida muhim xalqaro tashkilotlardan biri hisoblanadi.
Bu O‘zbekistondagi islomiy moliya qoidalari faqat ichki yondashuv bilan emas, xalqaro tajriba va standartlar bilan uyg‘un shakllantirilishini anglatadi.
Bozor uchun bu jiddiy signal: islomiy moliya yo‘nalishi tajriba tariqasida emas, tizimli tarzda rivojlantirilmoqda.
Mijozlar uchun qanday o‘zgarish bo‘lishi mumkin?
Aholi va tadbirkorlar uchun bu qaror kelajakda yangi moliyaviy mahsulotlar paydo bo‘lishiga yo‘l ochishi mumkin.
Islomiy moliya xizmatlari to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilsa, mijozlar an’anaviy kredit mahsulotlariga muqobil variantlarga ega bo‘ladi.
Bu, ayniqsa, foizli kreditlardan foydalanishni istamaydigan aholi qatlami va tadbirkorlar uchun qiziqarli bo‘lishi mumkin.
Eng muhim savol — ishonch
Islomiy moliyada eng asosiy omillardan biri ishonch hisoblanadi. Mijoz bank yoki mikromoliya tashkiloti taklif qilayotgan mahsulot haqiqatan ham belgilangan standartlarga mos ekaniga ishonishi kerak.
Kengashning tashkil etilishi ana shu ishonchni institutsional darajada mustahkamlashga qaratilgan.
Bu yerda masala faqat yangi mahsulotlar haqida emas. Gap moliya bozorida shaffoflik, tushunarli qoidalar va mas’uliyatli nazorat muhitini yaratish haqida ketmoqda.
O‘zbekiston moliya bozorida yangi sahifa
Markaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashining tashkil etilishi O‘zbekistonda islomiy moliya infratuzilmasi shakllanayotganini ko‘rsatadi.
Endi asosiy vazifa — standartlarni qog‘ozda qoldirmasdan, amaliyotda ham to‘g‘ri ishlatish. Banklar, mikromoliya tashkilotlari va mijozlar uchun aniq, tushunarli va ishonchli mexanizmlar yaratilsa, bu yo‘nalish moliya bozorida muhim o‘rin egallashi mumkin.
Sizningcha, O‘zbekistonda islomiy moliya xizmatlariga talab qanchalik yuqori bo‘ladi?
Izohlar 0
…