Shahrisabz hokimi katta bahsni boshlab berdi: Bakirovdan xavfli savol (video)

Shahrisabz tumani hokimi Samad Hasanovning xonadonlardan biriga kirib, uydagi tozalikni tekshirishi va xonadon sohibasini farzandi oldida tanqid qilishi aks etgan video ijtimoiy tarmoqlarda keskin bahslarga sabab bo‘ldi.

Iqtisodchi va bloger Otabek Bakirov bu voqeani faqat muloqot madaniyati bilan bog‘liq mojaro emas, balki mansabdor vakolatining chegarasi, fuqaroning shaxsiy hayoti va uy-joy daxlsizligiga taalluqli jiddiy masala sifatida baholadi.

11 daqiqalik video nega e’tirozlarga sabab bo‘ldi?

Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan video 11 daqiqayu 6 soniya davom etadi. Unda tuman hokimi xonadonning turli qismlarini ko‘zdan kechirib, tozalik va ro‘zg‘or yuritish bilan bog‘liq holatlarni tanqid qiladi.

Ayrim lavhalarda mansabdor ayolga keskin ohangda murojaat qilib, uni farzandi oldida koyigani ko‘rinadi. Foydalanuvchilarning asosiy e’tirozi ham aynan shu nuqtaga qaratildi: davlat amaldori fuqaroning xonadoniga qay darajada aralashishi va uning shaxsiy turmush tarziga baho berishi mumkin?

Hokimning maqsadi hududdagi sanitariya holatini o‘rganish bo‘lgan taqdirda ham, jamoatchilik muloqot shakli, xonadonga kirish asoslari va videoni ommaga tarqatishning qonuniyligiga oid savollarni ko‘tarmoqda.

Bakirov: qanday «Pandora qutisi» ochilmoqda?

Otabek Bakirovning fikricha, mazkur holat huquqiy bahosiz va aniq oqibatlarsiz qolsa, xavfli pretsedent paydo bo‘lishi mumkin.

«Agar hokim soliq to‘lovchining uyiga shunday kirib borishi, uni jerkishi, tergashi va izza qilishi mumkin bo‘lsa, soliq to‘lovchilar ham sudsiz va ordersiz hokimning uyiga kirib, uni savolga tutishi mumkin bo‘ladimi?»

Iqtisodchi Ombudsman munosabati yoki Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi tomonidan kiritiladigan taqdimnomalarning o‘zi yetarli emasligini ta’kidladi. Uningcha, hodisaga huquqiy baho berilmasa, mansabdor va fuqaro o‘rtasidagi chegara yanada mavhumlashadi.

Bakirov bu vaziyatni «Pandora qutisi»ga qiyoslab, bir mansabdor uchun mumkin deb qabul qilingan harakat keyinchalik boshqa amaldorlar tomonidan ham takrorlanishi mumkinligidan ogohlantirdi.

Soliq to‘lovchilar ham hokimning uyini tekshira oladimi?

Bloger o‘z mulohazasida masalani teskari nuqtayi nazardan ko‘rib chiqishni taklif qildi.

Uning savoliga ko‘ra, agar hokim fuqaroning uyidagi tozalik, idish-tovoq va ro‘zg‘or ahvolini tekshirishi mumkin bo‘lsa, soliq to‘lovchilar ham mansabdorlarning yashash tarzi bilan qiziqishga haqlimi?

Jumladan, quyidagi savollar o‘rtaga tashlandi:

• hokimning uyi yoki dachasi qaysi mablag‘lar hisobiga qurilgan;

• avtomobillar, qimmatbaho mebellar va buyumlarning manbasi nima;

• aktivlar va bizneslar kimlarning nomiga rasmiylashtirilgan;

• mansabdorning rasmiy daromadi uning yashash tarziga mos keladimi?

Bakirovning ta’kidlashicha, davlat xizmatchilari daromadlari va mol-mulkini deklaratsiyalash tizimining to‘liq ishga tushmagani bu savollarga javob olishni qiyinlashtirmoqda. U deklaratsiyalash masalasi yillar davomida turli sabablar bilan kechiktirib kelinayotganini ham tanqid qildi.

Konstitutsiya uy-joy daxlsizligi haqida nima deydi?

O‘zbekiston Konstitutsiyasining 31-moddasida har bir insonning shaxsiy hayoti, sha’ni va qadr-qimmatini himoya qilish huquqi kafolatlangan.

Ushbu moddaga ko‘ra, har kim uy-joy daxlsizligi huquqiga ega. Hech kim unda yashovchi shaxslarning xohishiga qarshi uyga kirishi mumkin emas. Uy-joyga kirish va uni ko‘zdan kechirishga faqat qonunda belgilangan holatlar hamda tartib asosida yo‘l qo‘yiladi.

Biroq videoda xonadon egasi hokimning kirishiga rozilik berganmi, tashrif qanday asosda tashkil etilgan va tasvirga olishga ruxsat olinganmi — bu savollarga vakolatli idoralarning to‘liq o‘rganishi orqali aniqlik kiritilishi lozim.

Shu sabab videodagi holatlarga yakuniy huquqiy baho berish ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari yoki blogerlar emas, tegishli huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat organlarining vazifasi hisoblanadi.

Masala faqat bitta xonadon haqida emas

Mazkur voqea mahalliy rahbarning bir oila bilan muloqotidan ancha kengroq masalani ochib berdi.

Davlat xizmatchisi fuqaroni nazorat qilishi kerakmi yoki unga xizmat qilishi kerakmi? Aholining muammosini o‘rganish bilan uning shaxsiy hayotiga aralashish o‘rtasidagi chegara qayerdan o‘tadi? Mansabdorning qo‘pol muomalasi uchun faqat intizomiy ogohlantirish yetarlimi?

Bakirov avvalgi holatlarni ham eslab, hokim fermerni haqorat qilsa yoki unga qo‘l ko‘tarsa, ko‘pincha hayfsan bilan cheklanishi, ammo fuqaro mansabdorga xuddi shunday munosabat bildirsa, oqibat butunlay boshqacha bo‘lishi mumkinligiga e’tibor qaratdi.

Shahrisabzdagi video shuning uchun ham katta rezonans keltirib chiqardi: jamoatchilik faqat hokimning ohangini emas, davlat va fuqaro o‘rtasidagi munosabatlarning amalda qanday qurilganini muhokama qilmoqda.

Sizningcha, mansabdorning aholi xonadonlarini o‘rganish vakolati qayerda tugashi kerak? Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlarda ulashing!