Hokim ayolni uyida koyidi: huquq faoli xavfli jihatni aytdi (video)

Shahrisabz tumani hokimi Samad Hasanovning xonadonlardan biriga kirib, uydagi tozalikni tekshirgani aks etgan video ijtimoiy tarmoqlarda jiddiy bahslarga sabab bo‘ldi.

11 daqiqayu 6 soniyalik lavhada hokim xonadondagi holatni tanqid qilib, uy egasi bo‘lgan ayolga farzandi oldida keskin ohangda gapirganini ko‘rish mumkin. Inson huquqlari faoli Abdurahmon Tashanov esa bu voqeada shaxsiy hayot, uy-joy daxlsizligi va mansab vakolatidan foydalanish bilan bog‘liq huquqiy savollar borligini ta’kidladi.

Xonadondagi tekshiruv nega bahslarga sabab bo‘ldi?

Tarqalgan videoda tuman hokimi xonadonning bir necha qismini ko‘zdan kechirib, uydagi tozalik va ro‘zg‘or holatini muhokama qiladi.

Muloqot davomida mansabdor ayolning turmush tarziga baho berib, unga keskin tanbeh beradi. Bu suhbat farzandining ko‘z o‘ngida bo‘lib o‘tgani esa jamoatchilik e’tirozini yanada kuchaytirdi.

Bahsning asosiy nuqtasi hokimning xonadonga qanday asosda kirgani emas, balki fuqaroning shaxsiy hayotiga qay darajada aralashish mumkinligi, muloqot paytida uning sha’ni va qadr-qimmati hurmat qilingan-qilinmagani bilan bog‘liq bo‘lmoqda.

Tashanov: fuqaro qarshilik ko‘rsatishga ojiz bo‘lgan

«Ezgulik» inson huquqlari jamiyati rahbari Abdurahmon Tashanov hokimning xatti-harakatlarini davlat hokimiyati vakili etikasiga zid deb baholadi.

Uning fikricha, videodagi vaziyatda fuqaro mansabdorning harakatlariga erkin qarshilik ko‘rsatish yoki muloqotdan bosh tortish imkoniga ega bo‘lmagan.

«Videotasvirdan ko‘rinib turibdiki, fuqaro hokimning xatti-harakatlariga qarshilik ko‘rsatishga ojiz».

Tashanov bunday lavhalarni ijtimoiy tarmoqlarda tarqatish orqali mansabdorning «jonkuyarligi»ni ko‘rsatish maqsad qilingan bo‘lishi mumkinligini ham aytdi.

Biroq uning ta’kidlashicha, ijtimoiy muammoni hal etish niyati fuqaroning shaxsiy hayotiga aralashish, uni kamsitish yoki oilasi oldida noqulay ahvolga solib qo‘yishni oqlamaydi.

«Bu harakatlarga huquqiy baho berilishi kerak»

Huquq faoli mazkur voqeani faqat odob-axloq masalasi sifatida emas, huquqiy jihatdan ham o‘rganish lozimligini bildirdi.

Uning fikricha, agar fuqaroning shaxsiy yoki mulkiy huquqlariga aralashish mansab vakolati yoxud xizmat mavqeidan foydalangan holda amalga oshirilgan bo‘lsa, holatga vakolatli idoralar baho berishi shart.

Shu bilan birga, muayyan qilmishda jinoyat alomatlari bor-yo‘qligini ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari yoki alohida ekspertlar emas, huquqni muhofaza qiluvchi organlar o‘tkazadigan tekshiruv va sud jarayoni belgilaydi.

Tashanov quyidagi masalalarni alohida o‘rganish zarurligini qayd etdi:

— xonadonga kirish va uni ko‘zdan kechirishning huquqiy asoslari;
— fuqaroni tasvirga olishga rozilik berilgan-berilmagani;
— videoni ommaviy tarqatishga ruxsat olingani;
— muloqot paytida shaxsning sha’ni va qadr-qimmati kamsitilgan-kamsitilmagani;
— mansabdor xizmat vakolatlari doirasidan chiqqan-chiqmagani.

Konstitutsiya qanday kafolat beradi?

O‘zbekiston Konstitutsiyasining 26-moddasida insonning sha’ni va qadr-qimmati daxlsiz ekani, hech narsa uni kamsitish uchun asos bo‘la olmasligi belgilangan.

31-modda esa har bir insonga shaxsiy hayot, shaxsiy va oilaviy sir hamda uy-joy daxlsizligi huquqini kafolatlaydi. Unga ko‘ra, hech kim uyda yashovchi shaxslarning xohishiga qarshi xonadonga kirishi mumkin emas. Shaxsga doir ma’lumotlar ham qonun himoyasida bo‘ladi.

Biroq videodan xonadon egasi tashrifga va tasvirga olishga aniq rozilik bergan-bermaganini to‘liq bilib bo‘lmaydi. Bu holatlar rasmiy tekshiruv davomida aniqlanishi lozim. Lekin videoda uy egasi lavhani tarqatishga rozi emasligini bildirib teshiruvchilardan bunday qilmaslikni so‘ragan.

Hokimlik hozircha izoh berdimi?

Shahrisabz tumani hokimligi rahbariyati sahifasida Samad Hasanov tuman hokimi sifatida ko‘rsatilgan.

Maqola tayyorlangan vaqtda hokimlikning mazkur video, xonadonga kirish asoslari va fuqaroni tasvirga olishga rozilik berilgani haqidagi batafsil rasmiy munosabati ochiq manbalarda uchramadi.

Shuningdek, videodagi ayolning voqea yuzasidan mustaqil bayonoti ham e’lon qilinmagan. Shu sabab holat bo‘yicha yakuniy xulosa chiqarishdan oldin har ikki tomonning pozitsiyasi va vakolatli idoralarning huquqiy bahosi kutilmoqda.

Bahs bitta xonadon bilan cheklanmaydi

Shahrisabzdagi voqea davlat amaldori va fuqaro o‘rtasidagi munosabat qanday bo‘lishi kerakligi haqidagi eski, ammo hali ham dolzarb savolni yana kun tartibiga olib chiqdi.

Mansabdor aholining yashash sharoitini o‘rganishi mumkin. Biroq ijtimoiy yordam ko‘rsatish bilan insonning shaxsiy hayotini nazorat qilish, muammoni hal etish bilan fuqaroni omma oldida sharmanda qilish o‘rtasida aniq chegara bo‘lishi kerak.

Aks holda aholi bilan muloqot ishonchni mustahkamlash vositasi emas, kamera qarshisidagi namoyishga aylanib qolishi mumkin.

Sizningcha, hokimning aholi xonadonidagi muammolarni o‘rganish vakolati qayerda tugashi kerak? Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlarda ulashing!