Yunusobodda daraxt "tiriklayin" betonlandi: Daraxt tanasi bilan to‘silgan piyodalar yo‘lagi

Toshkent shahrida yashil hududlarni asrash, ekologik muvozanatni saqlash va daraxtlarni muhofaza qilish bo‘yicha tizimli chaqiriqlar yangrayotgan bir pallada, poytaxt markazida navbatdagi aqlbovar qilmas «obodonlashtirish» manzarasi kuzatildi. Yunusobod tumanining 19-mavzesi aholisi ko‘p yillik soyabon daraxtlarning shafqatsizlarcha beton qorishmasi ostida qolib ketganidan qattiq tashvishga tushib, ijtimoiy tarmoqlar va mas’ul idoralarga bong urmoqda. 6 va 7-uylar oralig‘idagi piyodalar yo‘lagi (trotuar) ta’mirlanishi jarayonida quruvchilar hech qanday agrotexnik qoidalarga rioya qilmasdan, daraxtlarning tag qismini yer sathi bilan birga to‘liq sementlab yuborgan. Hozirgacha bu noodatiy va vahshiyona qurilish ishlarining buyurtmachisi kimligi hamda qaysi pudratchi tashkilot tomonidan amalga oshirilayotgani ochiqlanmagan. Xo‘sh, piyodalar yo‘lagidagi bunday «xizmat» tabiatga qanday zarar yetkazadi, nima sababdan daraxt atrofida ochiq tuproq qoldirilmadi va aholi talabiga mas’ullar qanday javob beradi?

Yunusobod 19-mavzedagi manzara: Daraxtlar nega beton «qamoq»qa tushdi?

Mahalliy aholi tomonidan tasvirga olingan va tarmoqlarda tarqalgan fotosuratlar haqiqiy sarosima uyg‘otdi:

• Daraxtlar to‘g‘ridan to‘g‘ri beton ichida: Suratda ko‘rinib turganidek, ko‘p yillik daraxt yangi qurilayotgan piyodalar yo‘lagining qoq o‘rtasida qolib, ildiz va tana bo‘g‘inigacha beton eritmasi bilan to‘liq qoplangan;

• Nafas olish va suv olish yo‘li yopilgan: Har qanday daraxtning yashab qolishi uchun zarur bo‘lgan tuproq maydoni, suv kirish va havo almashinuv zonasi butunlay yo‘q qilingan;

• Og‘ir texnika va qurilish avjida: Hududda ekskavatorlar va qurilish mollari taxlanib yotgan bo‘lib, yo‘lak ishlari shoshilinch sur’atda olib borilayotgani seziladi;

• Aholi noroziligi va talabi: Mahalla fuqarolari ushbu holat ko‘p yillik daraxtlarning tez orada qurib qaqshashiga olib kelishini ta’kidlab, qurilishni zudlik bilan to‘xtatishni va betonni olib tashlashni talab qilmoqda.

Buyurtmachi va pudratchi kim? Mutasaddilarning sukunati

Loyiha va uni bajaruvchilar bo‘yicha bir qator jiddiy savollar ochiq qolmoqda:

• Buyurtmachi hozircha noma’lum: Ushbu trotuarni ta’mirlash bo‘yicha loyiha tuman obodonlashtirish boshqarmasiga tegishlimi yoki xususiy tadbirkor tashabbusimi — bunga hozircha rasmiy aniqlik kiritilmadi;

• Texnik nazoratning yo‘qligi: Shaharsozlik va ekologiya me’yorlariga ko‘ra, har qanday yo‘lak qurilishida daraxt tanasi atrofida kamida ma’lum radiusda tuproqli ochiq himoya zonasi qoldirilishi shart bo‘lsa-da, bu qoidaga mutlaqo e’tibor berilmagan;

• Ekologik ekspertiza savoli: Bunday qurilish boshlanishidan avval Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish inspeksiyasi xabardor qilinganmi yoki yo‘qmi — bu ham katta jumboq.

Ekologik fojia oqibatlari: Betonlangan daraxtlar qancha yashay oladi?

Mutaxassislarning ogohlantirishicha, bunday sun’iy «bo‘g‘ish» uzoqqa cho‘zilmaydi:

• Ildiz chirishi va qurish: Betonlangan daraxtning ildiz tizimiga namlik va kislorod yetib bormaydi, bu esa yashil daraxtning bir-ikki mavsum ichida ichdan qurib qolishiga sabab bo‘ladi;

• Shamolda qulash xavfi: Mustahkam poydevori zaiflashgan va qurigan daraxtlar keyinchalik kuchli shamollarda yo‘lovchilar va avtomobillar ustiga qulab tushish xavfini orttiradi;

• Moratoriy talablarining buzilishi: Davlat rahbari tomonidan daraxtlarni kesishga qarshi moratoriy e’lon qilingan bir davrda, ularni bilvosita quritishga olib keluvchi bunday xatti-harakatlar jamoatchilikning keskin qarshiligiga uchramoqda.

Yunusobod tumanidagi ushbu holat shahar infratuzilmasini yangilashda tabiatni asrash madaniyati naqadar oqsayotganini ko‘rsatdi. Toshkent shahar hokimligi va Ekologiya boshqarmasi ushbu vaziyatga zudlik bilan munosabat bildirib, betonni buzib tashlashi va daraxtlarni asrab qolishi kutilmoqda.

Sizningcha, bunday «obodonlashtirish»ga yo‘l qo‘ygan mas’ul mutasaddilar va pudratchilarga nisbatan qanday qat’iy choralar ko‘rilishi kerak? Shaharlarimizda yo‘laklar qurilayotganda daraxtlarni saqlab qolish nazorati nega bu darajada oqsamoqda? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va poytaxt ekologiyasi uchun muhim bo‘lgan ushbu xabarni barcha shahardoshlarimiz hamda mutasaddilarga yetib borishi uchun ulashing!