Qo‘riqxona yaylovga aylandimi? Hisor davlat qo‘riqxonasida chorva boqilayotgani fosh bo‘ldi (video)

O‘zbekistonning eng noyob ekotizimi, Qizil kitobga kirgan fauna va flora maskani bo‘lgan Hisor davlat qo‘riqxonasida qat’iy muhofaza rejimi qo‘pol ravishda buzilayotgani yuzasidan ijtimoiy tarmoqlarda keskin rezonansga sabab bo‘lgan videodalillar tarqaldi. 2026 yil 22 sentyabr sanasida voqea guvohi bo‘lgan fuqarolar tomonidan tasvirga olingan lavhalarda qo‘riqxonaning Meraki bo‘limi, xususan Suvtushar darasi va Chimgan tekisligi hududida bir gala qo‘y va chorva mollari xuddi oddiy yaylovdagidek bemalol boqib yurilgani yaqqol aks etgan. Qonunchilikka ko‘ra, davlat qo‘riqxonalari hududida har qanday xo‘jalik faoliyati, jumladan, chorva mollarini o‘tlatish qat’iyan man etiladi.

Biroq eng hayratlanarlisi — mahalliy aholi mazkur qo‘riqlanadigan hududga ekolog xodim Inyatillo Meyliyev mas’ul etib tayinlanganini, boqilayotgan mol-qo‘ylar esa aynan uning o‘ziga yoki akasi Tohir Meyliyevga tegishli bo‘lishi mumkinligini ochiq aytmoqda. Bundan bir yil avval Tohir Meyliyevga tegishli bo‘lgan 4 bosh qoramol qo‘riqxona hududida boqilgani va keyinroq ikki bosh sigir noma’lum shaxslar tomonidan so‘yib ketilgani bo‘yicha «Elparvar» YouTube platformasida shov-shuvli intervyu e’lon qilingan edi. Garchi ushbu ma’lumotlar hozircha rasmiy organlar tomonidan tasdiqlanmagan bo‘lsa-da, qo‘riqxonaning nazoratsiz qolayotgani Ekologiya vazirligi va Bosh prokuratura tomonidan tezkor va xolis tekshiruvni talab qilmoqda.

Xo‘sh, davlat qo‘riqxonasini o‘z shaxsiy yayloviga aylantirganlar kim, qo‘riqlash tizimiga javobgar xodimlar bunga nega ko‘z yummoqda va tabiatni muhofaza qilish inspeksiyasi bu holatga qanday huquqiy baho beradi?

«Suvtushardagi suruv, ekolog xodim va bir yil oldingi so‘yilgan sigirlar»: Mojaroning 5 ta asosiy nuqtasi

Hisor davlat qo‘riqxonasi atrofidagi shov-shuvlardan eng muhim faktlar:

• 22 sentyabrdagi videodalil: Qo‘riqxonaning Meraki bo‘limi, Suvtushar darasi va Chimgan tekisligida bir gala qo‘y noqonuniy ravishda boqilayotgani tasvirga olindi;

• Mas’ul ekolog nomi o‘rtaga chiqdi: Mahalliy aholi hududga mas’ul bo‘lgan inspektor-ekolog Inyatillo Meyliyev va uning akasi Tohir Meyliyevga tegishli chorvalar ilgari ham qo‘riqxonada boqilganini bildirmoqda;

• O‘tgan yilgi so‘yish voqeasi: Bundan bir yil oldin Tohir Meyliyevning qo‘riqxonada boqilgan 4 bosh molidan ikkitasi so‘yib ketilgani yuzasidan YouTube'da shov-shuvli intervyu tarqalgan;

• Qat’iy qonuniy taqiq buzilgan: Davlat qo‘riqxonalari maqomi u yerda hech qanday chorvachilik, ov yoki o‘tlatishga yo‘l qo‘ymaydi;

• Xolis tekshiruv talabi: Jamoatchilik va faollar vakolatli organlardan videodalillar asosida inspektorlar va chorva egalari xatti-harakatiga zudlik bilan huquqiy baho berishni talab qilmoqda.

Hisor davlat qo‘riqxonasidagi holat: Qonun talablari va aniqlangan qoidabuzarlik taqqosi

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar rejimi va daralarda sodir bo‘layotgan holatlar tahlili:

Ekologik va huquqiy ekspertiza: Nega bu holat shunchaki «mayda qoidabuzarlik» emas?

Ekologlar, huquqshunoslar va tabiatni muhofaza qilish faollarining xulosalari:

• Qo‘riqxona yaylov emas — biologik fojia xavfi: Chorva mollari qo‘riqxonadagi relikt o‘simliklarni ildizi bilan payhon qiladi, tuproq eroziyasini keltirib chiqaradi va Qizil kitobga kirgan qor qoploni, ayiq, Hisor qo‘yi kabi yirtqich hamda tuyoqli yovvoyi hayvonlarning oziqa bazasini yo‘qqa chiqaradi;

• «Manfaatlar to‘qnashuvi» va mansab suiiste’moli ehtimoli: Agar qo‘riqxonani himoya qilish topshirilgan mas’ul ekolog xodim yoki uning yaqinlari o‘z mollarini qo‘riqlanadigan hududda boqqani tasdiqlansa, bu mansab vakolatini suiiste’mol qilish va korrupsion manfaatlar to‘qnashuvining ochiq ko‘rinishidir;

• Bir yil oldingi darakchi qo‘ng‘iroq: O‘tgan yili sigirlarning qo‘riqxona hududida so‘yilishi bo‘yicha tarqalgan intervyu mas’ul organlar uchun o‘z vaqtida jiddiy signal bo‘lishi kerak edi; nazoratning bo‘shashtirilgani bugungi suruv qo‘ylarning paydo bo‘lishiga zamin yaratgan;

• Shaffof xizmat tekshiruvi zarur: Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi maxsus komissiya tuzib, Meraki bo‘limini dronlar va fotoqopqonlar orqali tekshirishi, barcha mas’ullarning majburiyatlarini taftish qilishi kerak.

Hisor davlat qo‘riqxonasidagi ushbu holat davlat tabiat boyliklarini shaxsiy boylik manbaiga aylantirishga yo‘l qo‘yilmasligi uchun qonun ustuvorligi sinoviga aylanmoqda.

Sizningcha, davlat qo‘riqxonasida chorva boqilishi va bunga mas’ul xodimlarning ehtimoliy aloqadorligi yuzasidan qanday qat’iy jazo choralari qo‘llanilishi kerak? Hududlar ekologiyasini saqlashda mahalliy nazoratchilar ishini nazorat qiluvchi mustaqil tizim yaratish vaqti keldimi? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va ona tabiatimizni asrashga qaratilgan ushbu dolzarb jurnalistik surishtiruvni barcha do‘stlaringiz bilan baham ko‘ring!

Videoda ekofaollar va cho‘ponning bahsli holatlari hamda cho‘ponning qo‘ylarni videotasvirga olinishiga aktiv qarshiligi, shuningdek ekofaollar shaxsiyatiga teguvchi haqoratli so‘zlari aks etgan.