Onaning oxirgi iltimosi: millioner o‘g‘il eshitgan gapidan keyin yig‘lab yubordi

U onasini eng zamonaviy qariyalar uyiga joylashtirdi. Barcha xarajatlarni oldindan to‘ladi, xonasiga televizor, yumshoq kreslo va kerakli jihozlar olib berdi. Keyin esa qimmatbaho mashinasiga o‘tirib, go‘yo katta muammodan qutulgan odamdek uyiga qaytdi. Ammo ertasi kuni onasini ko‘rgani borganida eshitgan bir og‘iz gapi uning butun hayotini o‘zgartirib yubordi.

— O‘g‘lim, sendan bir narsa so‘rasam maylimi?

Onasining bu so‘zlari uning qulog‘ida hali ham jaranglab turardi. Ammo o‘sha paytda u bu iltimosning ortida qanday dard yashiringanini xayoliga ham keltirmagan edi.

Bu hikoya boylik, muvaffaqiyat va insonning eng katta boyligi aslida nimada ekani haqida.

U boy bo‘ldi, ammo onasiga vaqt topolmadi

Jahongir 38 yoshda edi. Uning poytaxtda bir nechta savdo markazi, ikkita restorani va qimmatbaho avtomobillar sotiladigan kompaniyasi bor edi. Uning nomi tadbirkorlar orasida yaxshi tanilgan, daromadi esa ko‘pchilik orzu qiladigan darajada edi.

U katta uyda yashar, eng yaxshi restoranlarda ovqatlanar, xorijga tez-tez safar qilardi. Do‘stlari uni omadli inson deb hisoblashardi.

Ammo Jahongirning hayotida bir narsa yetishmasdi: u onasi bilan suhbatlashishga vaqt ajratmasdi.

Uning onasi Mehriniso opa oddiy qishloq ayoli edi. Umrini halol mehnat, farzand tarbiyasi va ro‘zg‘or tashvishlari bilan o‘tkazgandi. Eri erta vafot etgach, yolg‘iz o‘g‘lini voyaga yetkazish uchun tikish-bichish bilan shug‘ullandi, ba’zan kechalarigacha ishladi.

Jahongir maktabda o‘qigan paytlarda onasi ba’zan o‘zi ovqat yemasdan, unga olib qo‘yardi. O‘g‘lining oyoq kiyimi eskirsa, o‘z kiyimini yangilashni ortga surardi. Uni oliygohda o‘qitish uchun qarz ham olgan, lekin buni hech qachon o‘g‘lining yuziga solmagandi.

— Bolam, sen yaxshi inson bo‘lsang, mening barcha mehnatlarim o‘zini oqlagan bo‘ladi, — derdi u.

Jahongir esa onasining bu gaplarini oddiy nasihat deb qabul qilardi.

Yillar o‘tib, u boyib ketdi. Onasiga katta uy olib berdi, qimmatbaho kiyimlar sovg‘a qildi, har oy pul jo‘natib turdi. Ammo onasiga eng kerakli narsani — o‘z vaqtini va mehrini berishni unutdi.

«Onajon, sizga qarashga vaqtim yo‘q»

Mehriniso opa qarib qolgan, oyoqlari og‘riydigan, ba’zan qon bosimi ko‘tariladigan bo‘ldi. Uyda yolg‘iz qolish unga qiyinlashdi. O‘g‘li esa ish bilan band, kelini esa o‘z yumushlari va farzandlari bilan ovora edi.

Bir kuni onasi Jahongirga qo‘ng‘iroq qildi.

— Bolam, bugun kelolasanmi? Sen bilan biroz gaplashgim kelyapti.

— Onajon, bugun juda bandman. Ertaga ko‘ramiz, — dedi u shoshilib.

Ertasi kuni ham kelmadi. Keyingi kuni ham.

Oradan bir hafta o‘tgach, Jahongir uyiga keldi. Onasi uni eshik oldida kutib oldi. Ko‘zlari quvonchdan porladi.

— Bolam, keldingmi? Choy qo‘yaymi?

— Yo‘q, onajon. Vaqtim kam. Siz bilan muhim masalada gaplashishim kerak.

U onasining qarib, yolg‘iz qolib ketayotganini tushuntira boshladi. Uyda uning holidan xabar oladigan odam yo‘qligini, o‘zi esa doimiy qarashga imkoni yo‘qligini aytdi.

— Sizni yaxshi qariyalar uyiga joylashtirmoqchiman. U yerda shifokorlar bor, ovqatingiz vaqtida beriladi, sizga qarashadi. Hech narsadan kam bo‘lmaysiz.

Mehriniso opa jim qoldi.

— Demak, men senga ortiqcha tashvish bo‘lib qoldimmi, bolam?

— Unday demang, onajon. Men siz uchun eng yaxshisini istayapman. U yerda sizga yaxshi qarashadi.

Onasi boshini egdi. Birozdan so‘ng sekingina javob berdi:

— Mayli, bolam. Sen qanday ma’qul ko‘rsang, shunday qil.

Jahongir bu rozilikni yengil qabul qildi. U onasi uni tushunganidan xursand bo‘ldi. Ammo qariyaning «mayli» degan so‘zi ba’zan rozilik emas, yaqin insonni xafa qilmaslik uchun yutib yuborilgan alam bo‘lishini u bilmasdi.

Onasi uchun eng yaxshi joyni tanladi

Jahongir shahar chetidagi zamonaviy xususiy qariyalar uyini tanladi. Hududi ozoda, xonalari shinam, tibbiy xodimlari bor edi. U onasiga alohida xona oldi, bir yillik to‘lovni oldindan amalga oshirdi.

Onasi uchun kiyimlar, dori-darmonlar, kitoblar va boshqa zarur buyumlarni ham olib berdi.

— Onajon, qarang, bu yerda hamma sharoit bor. Siz faqat dam oling. Men tez-tez kelib turaman, — dedi u.

Mehriniso opa xonaga kirib, deraza yonidagi kresloga o‘tirdi. Deraza ortida gullar ochilib turgan, hovlida keksa odamlar sayr qilishardi.

— Juda yaxshi joy ekan, bolam, — dedi u tabassum qilishga urinib.

Jahongir onasini quchoqladi, peshonasidan o‘pdi va ketishga shoshildi.

— Ishlarim ko‘p, onajon. Ertaga yana kelaman.

Onasi uni eshikkacha kuzatib qo‘ydi. O‘g‘li mashinasiga o‘tirib ketgach, u yana xonasiga qaytdi. Kresloga o‘tirdi-da, o‘g‘li olib kelgan sumkani ochdi. Ichidan bir dona eski oilaviy suratni chiqarib, uzoq tikilib qoldi.

Suratda Jahongir hali kichik bola edi. U onasining yelkasiga bosh qo‘yib turgan, onasi esa uni mahkam quchoqlagandi.

Mehriniso opa suratni bag‘riga bosdi.

— Bolam, senga og‘irligim tushmasin dedim. Lekin sening ovozingni eshitishga ham shunchalik muhtoj bo‘lib qolishimni bilmagan ekanman, — deb pichirladi.

Ertasi kuni eshitgan bir og‘iz gap uni larzaga soldi

Ertasi kuni Jahongir onasining oldiga bordi. U o‘zini yaxshi o‘g‘il sifatida his qilardi: onasiga qulay joy topgan, barcha xarajatlarni to‘lagan va uning kelajagini ta’minlagan edi.

Xonaga kirganida, onasi deraza yonida o‘tirardi. Uning qo‘lida kechagi surat bor edi.

— Assalomu alaykum, onajon! Yaxshi uxladingizmi? Bu yer yoqyaptimi? — deb so‘radi Jahongir.

— Vaalaykum assalom, bolam. Ha, yaxshi. Bu yerda hamma narsa bor ekan.

Jahongir yengil nafas oldi. Demak, onasi yangi joyga ko‘nikibdi.

U telefonini olib, bir nechta xabarni tekshirdi. Keyin onasiga qaradi:

— Yana biror narsa kerakmi? Ayting, olib kelaman.

Mehriniso opa o‘g‘lining qo‘lidan ushladi. Uning ko‘zlari namlandi.

— Bolam, menga hech narsa kerak emas. Na pul, na kiyim, na boshqa buyum. Faqat bir iltimosim bor.

Jahongir jiddiy tortdi.

— Ayting, onajon. Nima kerak bo‘lsa, muhayyo qilaman.

Onasi biroz sukut saqladi. So‘ng shunday dedi:

— Bolam, men sendan faqat bir narsani so‘rayman: men tirikligimda meni eslab tur. Men vafot etganimdan keyin qabrimga kelib gul qo‘yishing mumkin. Lekin o‘shanda men sening qadam tovushingni eshita olmayman, ovozingni taniy olmayman, seni bag‘rimga bosolmayman. Menga hozir sen keraksan, bolam. Keyin emas.

Jahongir qotib qoldi.

Onasi davom etdi:

— Men seni kichikligingda kasal bo‘lsang, tunlari uxlamay chiqqanman. Isitman ko‘tarilsa, peshonangga qo‘limni qo‘yib, tong otishini kutganman. Qo‘rqsang, bag‘rimga bosganman. Sen yig‘lasang, men ham ichimdan yig‘laganman. Lekin sen katta bo‘lganingda men sendan hech narsa talab qilmadim. Faqat ba’zan kelib, yonimda o‘tirsang, shuning o‘zi menga bayram edi.

U o‘g‘lining qo‘lini siladi.

— Bolam, men bu yerda och qolmayman. Menga qarashadi. Lekin hech kim sendek «onajon» deb chaqirmaydi. Hech kim sening bolaligingdagi ovozingni eslab, yuragimni isitmaydi.

Bu so‘zlar Jahongirning yuragini tilka-pora qildi.

U shu paytgacha onasiga pul berib, uning barcha ehtiyojlarini qondirgani uchun o‘z burchini bajardim, deb o‘ylardi. Ammo onasi undan boylik yoki qimmatbaho sovg‘alar emas, birga o‘tkaziladigan vaqtni so‘rayotgan edi.

Jahongirning ko‘zlaridan yosh oqdi.

— Onajon, kechiring meni. Men sizga hamma narsani olib berdim, deb o‘ylabman. Aslida eng kerakli narsani bermabman...

Onasi uni bag‘riga bosdi.

— Bolam, men sendan xafa emasman. Faqat hayotingda hamma narsaga ulgurishga harakat qilar ekansan, seni chin dildan yaxshi ko‘radigan insonlarga ham vaqt ajratishni unutma.

Jahongir boladek yig‘lab yubordi. Uning ko‘z oldiga onasi kechalari tikuv mashinasida ishlagan paytlar, maktabga kuzatgan kunlar, sovuqda uni kutib turgan damlar keldi.

U esa yillar davomida onasining mehrini oddiy va tugamaydigan narsadek qabul qilib kelgan edi.

Millionerning hayoti o‘sha kundan boshlab o‘zgardi

Jahongir o‘sha kuni ishga qaytmadi. Telefonini o‘chirib, onasining yonida qoldi. Ular birga tushlik qilishdi, bolalik xotiralarini eslashdi, eski suratlarni tomosha qilishdi.

Onasi unga otasini, uning ilk qadamlarini, maktabdagi birinchi kunini va pul topish uchun qilgan mehnatlarini aytib berdi. Jahongir esa bu hikoyalarning ko‘pini birinchi marta eshitayotgandek tingladi.

Kechqurun u onasidan so‘radi:

— Onajon, uyga qaytishni xohlaysizmi?

Mehriniso opa hayron bo‘ldi.

— Bolam, men senga tashvish bo‘lishni istamayman.

— Siz menga hech qachon tashvish bo‘lmagansiz, onajon. Men shuni kech tushunibman. Uyimiz katta. Siz uchun alohida xona tayyorlaymiz. Shifokor va hamshira yordamini ham tashkil qilamiz. Lekin men sizdan uzoqda yashashni istamayman.

Onasi ko‘z yoshlarini artdi.

— Menga qasr kerak emas, bolam. Faqat sening yoningda bir piyola choy ichsam bo‘ldi.

Jahongir onasini uyiga olib ketishga qaror qildi. Uyda onasiga qulay sharoit yaratildi, zarur parvarish yo‘lga qo‘yildi. Ammo bu safar u faqat pul sarflash bilan cheklanmadi.

U har kuni onasi bilan birga nonushta qilishga, kechqurun uning holidan xabar olishga va dam olish kunlarini oilasi bilan o‘tkazishga harakat qildi.

Avvaliga bu o‘zgarish uning ish tartibiga oson tushmadi. Ba’zi uchrashuvlarni boshqa vaqtga ko‘chirishga, ayrim safarlardan voz kechishga to‘g‘ri keldi. Ammo u bir narsani tushunib yetdi: hamma ishni keyinga qoldirish mumkin, lekin insonning umrini ortga qaytarib bo‘lmaydi.

U onasidan o‘rgangan eng katta saboq

Oradan bir necha oy o‘tdi. Jahongir hali ham tadbirkor edi, kompaniyalarini boshqarar, yangi loyihalar ustida ishlardi. U boyligidan voz kechmadi. Ammo boylik uning hayotidagi eng muhim narsa bo‘lishdan to‘xtadi.

Bir kuni uning do‘sti mehmonga kelib, onasi bilan birga choy ichayotganini ko‘rdi.

— Jahongir, sening ishlaring juda ko‘p. Shuncha vaqtni qanday topyapsan? — deb so‘radi u.

Jahongir onasiga qaradi. Mehriniso opa choynakdan choy quyib, tabassum qilib o‘tirardi.

— Ilgari vaqtim yo‘q, deb o‘ylardim. Aslida, kimni muhim deb bilishimni tanlamagan ekanman, — dedi u.

U biroz sukut saqlab, qo‘shimcha qildi:

— Men onamga uy, kiyim, pul va qulaylik bera olaman. Lekin uning umrini uzaytira olmayman. Shuning uchun u men bilan birga bo‘la oladigan bugungi kunlarni qadrlashni o‘rganyapman.

Do‘sti jim bo‘lib qoldi.

Jahongirning bu gapi unga ham ta’sir qilgandi. U ham bir necha oydan beri qo‘ng‘iroq qilmagan otasini esladi.

O‘sha kuni u uyiga qaytishi bilan otasiga telefon qildi.

Ba’zi narsalarning qadrini kech anglaymiz

Inson hayotida pul topish, uy-joy olish, farzandlarni o‘qitish va kelajakni ta’minlash muhim. Ammo ba’zan shu maqsadlar ortidan quvib, biz uchun eng qimmatli bo‘lgan insonlarning mehri va borligini oddiy narsadek qabul qilib qo‘yamiz.

Ota-ona farzandining boyligiga emas, ko‘pincha uning bir og‘iz shirin so‘ziga, bir necha daqiqa suhbatiga va mehr bilan berilgan quchog‘iga muhtoj bo‘ladi.

Hamma ota-onani uyda parvarish qilish imkoniyatiga ega emas. Ayrim holatlarda qariyalar uyi yoki mutaxassislar yordami eng to‘g‘ri va zarur yechim bo‘lishi mumkin. Muhimi, qayerda yashashidan qat’i nazar, keksa inson o‘zini tashlab qo‘yilgan, keraksiz yoki unutilgan deb his qilmasin.

Jahongirning xatosi onasini qariyalar uyiga joylashtirganida emas, uning ehtiyojlarini faqat pul va qulaylik bilan o‘lchaganini kech anglaganida edi.

Chunki onaga beriladigan eng qimmat sovg‘a har doim ham oltin, uy yoki qimmatbaho mashina emas. Ba’zan u — bir piyola choy ustidagi samimiy suhbat, hol so‘rash uchun qilingan qo‘ng‘iroq yoki «Onajon, men yoningizdaman», degan oddiy jumladir.

Agar ota-onangiz hayot bo‘lsa, ularga mehringizni bildirishni ertagaga qoldirmang. Chunki bugun siz uchun oddiy kun bo‘lib tuyulishi mumkin, ammo bir kun kelib aynan shu kunlarni sog‘inib eslashingiz ehtimol.

Ota-onamiz bizga bolaligimizda qancha vaqt ajratgan bo‘lsa, ular keksayganda bizdan ham ozgina vaqt, e’tibor va mehr kutishi tabiiy.

Ularning ko‘nglini olish uchun millioner bo‘lish shart emas. Faqat mehrli farzand bo‘lish kifoya.