Mamlakatimizda mulkdorlar va tadbirkorlar uchun mulkni professional boshqarish hamda meros madaniyatini yuksaltirishga xizmat qiluvchi «Xususiy fondlar to‘g‘risida»gi qonun loyihasi ishlab chiqildi. Ushbu hujjat xalqaro tajribaga tayanib, shaxsiy va xususiy fondlarning o‘ziga xos jihatlarini birlashtirgan innovatsion mexanizmni taqdim etadi.
Shaxsiy fond — mulk va xayriyaning kafolati
Yangi qonun loyihasiga ko‘ra, shaxsiy fond — bu jismoniy shaxs tomonidan hayotlik davrida yoki vafotidan so‘ng uning vasiyatiga binoan tashkil etiladigan nodavlat notijorat tashkilotidir.
- Maqsad: Muassis tomonidan jamlangan mol-mulkni u belgilagan shartlar asosida boshqarish, ijtimoiy, madaniy, ma’rifiy va xayriya loyihalarini bardavom amalga oshirish.
- Barqarorlik: Professional boshqaruv tizimi tufayli muassis yaratgan biznes va xayriya tizimi uzoq yillar davomida to‘xtab qolmay, rivojlanishda davom etadi.
Qonunning tuzilishi va asosiy qoidalari
Mazkur hujjat 8 ta bob va 49 ta moddadan iborat bo‘lib, unda fond faoliyatining barcha jabhalari qamrab olingan:
- Benefitsiarlar (naf oluvchilar): Fond mablag‘lari kimlarga va qanday tartibda (ijtimoiy-iqtisodiy yordam yoki mulk ko‘rinishida) berilishi aniq ko‘rsatiladi. Ular asosiy benefitsiarlar (aniq shaxslar) va oddiy benefitsiarlar (shaxslar guruhi)ga bo‘linadi.
- Ta’sis hujjatlari: Fondning «Konstitutsiyasi» bo‘lmish Ustav adliya organlarida ro‘yxatdan o‘tkaziladi. Shuningdek, mulkni tasarruf etish va boshqaruv organlarining o‘zaro munosabatlarini tartibga soluvchi Boshqaruv shartlari tuziladi.
Boshqaruv va nazorat mexanizmlari
Fond mulkini samarali boshqarish uchun muassisda keng tanlov imkoniyati mavjud:
- Kundalik boshqaruv: Yakka tartibdagi yoki jamoaviy (kollegial) organ tomonidan yuritiladi.
- Nazorat: Fondda oliy kollegial organ, vasiylik kengashi yoki alohida nazorat tuzilmasi tashkil etilishi mumkin.
- Veto huquqi: Muassis fond manfaatlariga zid bo‘lgan har qanday qaror yoki harakatga taqiq qo‘yish (veto) huquqiga ega bo‘ladi.
Bu nima beradi?
Ushbu innovatsion mexanizmning joriy etilishi fuqarolarga o‘z mulkini nafaqat bugun, balki kelajakda ham o‘z xohishiga ko‘ra ishlatilishini ta’minlash imkonini beradi. Bu, ayniqsa, yirik xayriya loyihalarini tashkil etish va oilaviy kapitalni avloddan avlodga bekam-u ko‘st o‘tkazishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Yangi tizim shahar muhiti va jamiyat hayotida «inson kapitali»ni qo‘llab-quvvatlovchi kuchli iqtisodiy richagga aylanishi kutilmoqda.
Sizningcha, shaxsiy fondlarning tashkil etilishi mamlakatimizda metsenatlik va xayriya madaniyatini qanchalik o‘zgartira oladi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
Mehmon guruhidagi foydalanuvchilar ushbu nashrga izoh qoldira olmaydi.
