Foto: “Dunyo” AA
O'zbekistonning Ukrainadagi elchixonasi tomonidan taqdim etilgan ma'lumotlarga ko'ra, ushbu mamlakat muzeylaridan birining fondida Temuriylar davri badiiy an'analarini o'zida mujassam etgan qimmatli tarixiy ashyolar saqlanib kelinmoqda. Bu topilmalar shunchaki muzey eksponati emas, balki buyuk ajdodlarimiz yaratgan madaniy merosning jahon miqyosidagi ta'sirini ko'rsatuvchi muhim dalildir. Mazkur ashyolar o'zining nafisligi va tarixiy ahamiyati bilan nafaqat mutaxassislar, balki keng jamoatchilik e'tiborini ham tortmoqda.
Tadqiqotlarga ko'ra, gap asosan sirli qoplamaga ega bo'lgan yarim shar shaklidagi sopol idishlar haqida bormoqda. Ular qora, ko'k va fеруza ranglaridagi murakkab naqshlar bilan bezatilgan bo'lib, ustki qismi shaffof sir bilan qoplangan. Bu kabi idishlar Temuriylar davri amaliy san'ati qanchalik yuksak darajada bo'lganidan dalolat beradi. Hunarmandlarning mahorati, bezak uslubidagi noziklik va ranglar uyg'unligi o'sha davr madaniy muhiti naqadar boy bo'lganini yaqqol namoyon etadi. Har bir chiziq va har bir naqsh ortida o'sha davr ustalarining mehnati hamda estetik qarashlari yashiringan.
Ushbu tarixiy ashyolarning hozirgi kunda ham ehtiyotkorlik bilan saqlanayotgani juda muhim ahamiyatga ega. Har bir sopol idish – bu o'tmishning tirik guvohi va o'sha davr ruhini o'zida saqlab qolgan qimmatli manbadir. Muzey kolleksiyasidagi bu buyumlar orqali biz Temuriylar davri kundalik hayoti, madaniyati va san'atiga oid yangi qirralarni kashf etishimiz mumkin. Bu kabi topilmalar tarixiy xotirani tiklash va milliy merosimizni dunyo bo'ylab targ'ib qilishda katta o'rin tutadi.
Mazkur voqea yana bir muhim haqiqatni eslatadi: Temuriylar davri madaniy merosi faqat O'zbekiston hududi bilan cheklanib qolmay, balki dunyoning turli burchaklaridagi muzeylar va shaxsiy kolleksiyalarda ham keng tarqalgan. Bu holat ikki jihatdan ahamiyatli. Birinchidan, Temuriylar davri san'ati o'z davridayoq jahon miqyosida yuksak qadrlanganini tasdiqlaydi. Ikkinchidan, bu merosni o'rganish, ilmiy jihatdan hujjatlashtirish va xalqaro maydonda targ'ib qilish ishlari doimiy ravishda davom etishi kerakligini anglatadi.
Xulosa qilib aytganda, bir muzey rafidagi oddiygina ko'ringan sopol kosa ham butun bir davrning ovozi bo'lib yangraydi. Temuriylar izi qayerda bo'lmasin, u baribir bizning milliy g'ururimiz va tarixiy boyligimizdir. Bunday topilmalar xalqimizning o'tmishiga bo'lgan hurmatini oshirib, yosh avlodni milliy qadriyatlarimizni asrab-avaylashga undaydi. Tarixiy merosimizni dunyo bo'ylab izlash va uni ilmiy asosda o'rganish kelajak avlodlar uchun eng katta boylik bo'lib qoladi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
