AQShda o‘tkazilgan yangi ilmiy izlanish turmush holati va onkologik kasalliklar o‘rtasida qiziqarli bog‘liqlik borligini ko‘rsatdi. Miami universiteti olimlari tomonidan olib borilgan tadqiqot natijalari “Cancer Research Communications” jurnalida e’lon qilingan.
Tadqiqotda 2015–2022 yillar oralig‘ida AQShning 12 shtatida 30 yoshdan katta aholi orasida qayd etilgan 4 milliondan ortiq saraton holati tahlil qilingan. Natijalarga ko‘ra, hech qachon turmush qurmagan erkaklarda saraton bilan kasallanish darajasi oilalilarga nisbatan 68 foiz yuqori bo‘lgan. Ayollarda esa bu ko‘rsatkich yanada keskin — 85 foizgacha ko‘tarilgan.
Olimlar shuni alohida ta’kidlaydiki, bu holat “nikoh bevosita himoya qiladi” degan xulosani anglatmaydi. Ya’ni, bu yerda sabab oddiyroq va murakkabroq omillar jamlangan: hayot tarzi, stress darajasi, zararli odatlar (masalan, chekish), shuningdek, tibbiy ko‘riklardan o‘tish darajasi ham katta rol o‘ynaydi.
Eng katta farqlar ayrim saraton turlarida kuzatilgan. Masalan, turmush qurmagan erkaklarda anal kanal saratoni taxminan 5 baravar ko‘p aniqlangan. Turmushga chiqmagan ayollarda esa bachadon bo‘yni saratoni qariyb 3 baravar yuqori chiqqan. Bu kasalliklar ko‘pincha papilloma virusi (HPV) bilan bog‘liq ekani ham qayd etilgan.
Shu bilan birga, ko‘krak bezi yoki prostata saratoni kabi skrining tizimi yaxshi yo‘lga qo‘yilgan turlarda farq unchalik katta bo‘lmagan. Mutaxassislar bu tadqiqot kuzatuv xarakteriga ega ekanini, ya’ni to‘g‘ridan-to‘g‘ri sabab-oqibatni aniq isbotlamasligini ham eslatib o‘tishgan.
Xulosa shuki, oilaviy holat o‘zi yolg‘iz xavfni belgilamaydi, lekin u insonning umumiy turmush tarzi va tibbiy nazoratga munosabati bilan chambarchas bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Olimlar esa oddiy tavsiyani qayta-qayta takrorlamoqda: profilaktika, vaqtida tekshiruv va sog‘lom odatlar — eng kuchli “himoya” bo‘lib qoladi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
