Pensiyalar 7 foizga oshishi mumkin: ish haqini hisoblash davri 20 yilga uzaytiriladi

O‘zbekistonda pensiya ta’minoti tizimi va fuqarolarga pensiya tayinlash tartibiga aholi manfaatlariga bevosita xizmat qiluvchi muhim o‘zgartirishlar kiritilishi kutilmoqda. Budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi direktori o‘rinbosari Nuriddin Shadixo‘jayev OAV vakillari uchun o‘tkazilgan matbuot anjumanida pensiya hisoblashda inobatga olinadigan ish haqi davrini amaldagi 10 yildan 20 yilgacha uzaytirish bo‘yicha rasmiy taklif ishlab chiqilganini ma’lum qildi. Amaldagi qoidalarga ko‘ra, pensiya miqdorini belgilashda fuqaroning mehnat faoliyatidagi so‘nggi 10 yilidan eng yaxshi ketma-ket 5 yillik daromadi asos qilib olinadi.

Biroq jamg‘arma tomonidan real fuqarolarning mehnat tarixi sinchkovlik bilan tahlil qilinganda, insonlarning nafaqaga chiqish arafasidagi oxirgi 10 yilda oladigan daromadlari o‘rtacha 12 foizga pasayib ketishi va buning oqibatida hozirgi tizim pensiya miqdorini 6-7 foizga sun’iy ravishda kamaytirib yuborayotgani aniqlangan. Agar yangi taklif amaliyotga tatbiq etilsa, fuqarolarning pensiyasi kamida 6-7 foizga oshadi, shuningdek, fuqaroning turli sabablarga ko‘ra kam oylik olgan yoki daromadi pasaygan ketma-ket bo‘lmagan 2 yili hisob-kitobdan chiqarib tashlanadi.

«20 yillik baza, 7 foizlik o‘sish va 2 yilni o‘chirish»: Pensiya jamg‘armasi taklifining 5 ta asosiy nuqtasi

Matbuot anjumanida ilgari surilgan eng muhim tashabbuslar:

• Ish haqi davri 20 yilga kengayadi: Pensiya tayinlashda nazarda tutiladigan ish haqi davrini 10 yildan 20 yilgacha uzaytirish rejalashtirilmoqda;

• Pensiyalar miqdori 6-7% ga oshadi: Yangi algoritm fuqarolarning nafaqa pullarini sezilarli darajada oshirishga imkon beradi;

• So‘nggi 10 yildagi 12% lik yo‘qotish bartaraf etiladi: Fuqarolarning karyerasi oxirida daromadi pasayishi oqibatida pensiya kamayib ketishi muammosiga yechim topiladi;

• Omadsiz 2 yil hisobdan chiqariladi: Ish haqi kam bo‘lgan ketma-ket bo‘lmagan istalgan 2 yil hisob-kitob bazasidan chiqarib tashlanadi;

• Real mehnat stajiga adolatli yondashuv: Insonning eng sermahsul davrlaridagi yuqori maoshlari hisobga olinishi ta’minlanadi.

Pensiya hisoblash tizimi: Amaldagi tartib va yangi taklif qiyosi

Pensiya tayinlash qoidalaridagi farqlar va kutilayotgan natijalar taqqosi:

Ijtimoiy va iqtisodiy ekspertiza: Nega 20 yillik davr fuqarolar uchun adolatliroq?

Pensiya ta’minoti bo‘yicha mutaxassislar va iqtisodchilarning xulosalari:

• «Yosh va maosh o‘rtasidagi nomutanosiblik»: Ko‘plab fuqarolar nafaqaga chiqish arafasida (50–60 yoshda) sog‘lig‘i yoki og‘ir jismoniy yuk sababli yengilroq, ammo kam maoshli ishga o‘tishga majbur bo‘lishadi; amaldagi 10 yillik chegara aynan shu kam oylik olingan yillarni majburan pensiya bazasiga kiritib, yakuniy to‘lovni qisqartirayotgan edi;

• Eng samarali 35–45 yosh daromadlarining kirib kelishi: Davrning 20 yilgacha kengaytirilishi fuqaroning o‘z kasbi cho‘qqisida bo‘lgan, eng ko‘p maosh va ustama olgan davrlarini bazaga kiritishga yo‘l ochadi;

• «2 yilni chegirib tashlash» imtiyozi: Kasallik, oilaviy sharoit yoki vaqtinchalik ishsizlik tufayli maoshi past bo‘lgan 2 yilning to‘liq hisobdan chiqarilishi insonning umumiy o‘rtacha oyligini maksimal darajada ko‘tarib beradi.

Sizningcha, pensiya hisoblash davrining 10 yildan 20 yilga oshirilishi va kam daromadli 2 yilning hisobdan chiqarilishi nafaqa yoshidagi yurtdoshlarimizning moddiy ta’minotini yetarlicha yaxshilay oladimi? Ushbu yangi taklifga shaxsan qanday baho berasiz? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va barcha mehnat faxriylari hamda kelajak pensionerlari xabardor bo‘lishi uchun ushbu tahlilni baham ko‘ring!