O‘zbekistonda 9 oy ichida 69 mingdan ortiq kiberjinoyat sodir etildi — raqamlar ochiqlandi

O‘zbekistonda raqamli texnologiyalar rivojlanishi bilan birga, virtual firibgarlik va kiberhujumlar ko‘lami xavotirli darajada kengayib bormoqda. Ichki ishlar vazirligi tomonidan Kontent markazida tashkil etilgan matbuot anjumanida fuqarolarning ogohligini oshirishga qaratilgan o‘ta muhim va tashvishli statistik ma’lumotlar jamoatchilikka e’lon qilindi.

Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, 2026 yilning o‘tgan 9 oyi davomida mamlakat bo‘ylab 69 mingdan ortiq kiberjinoyat sodir etilgan bo‘lib, fuqarolar ko‘rgan jami moddiy zarar astronomik raqam — 1 trillion so‘mdan oshib ketdi.

Qancha pul qaytarildi? Rasmiy raqamlar va tahlil

IIV Kiberjinoyatlarga qarshi kurashish departamenti boshlig‘i o‘rinbosari Jahongir Sa’dullayev matbuot anjumanida vaziyat bo‘yicha aniq faktlarni keltirib o‘tdi:

• Umumiy zarar ko‘lami: Yil boshidan buyon raqamli firibgarlar va xakerlik hujumlari orqali fuqarolarning jami 1 trillion so‘mdan ortiq mablag‘lari noqonuniy ravishda o‘zlashtirilgan;

• Qaytarilgan mablag‘: Huquq-tartibot organlarining tezkor chora-tadbirlari va surishtiruvlari natijasida o‘g‘irlangan pullarning faqat 210 milliard so‘mi o‘z egalariga qaytarilgan;

• Qaytarish koeffitsiyenti: Ko‘rilgan zararning taxminan beshdan bir qismigina qoplangani kiberjinoyatlar orqali chiqarib ketilgan mablag‘larni izlab topish va bloklash naqadar murakkab ekanini ko‘rsatmoqda.

Firibgarlar qanday usullardan foydalanmoqda?

Mutaxassislar fuqarolarning eng ko‘p qaysi sxemalar tuzog‘iga tushayotganini alohida qayd etmoqda:

• Soxta havolalar va fishing: «Davlatdan kompensatsiya», «arzon mahsulotlar» yoki «yutuqli o‘yinlar» niqobi ostida yuboriladigan shubhali havolalar;

• Bank karta ma’lumotlarini o‘g‘irlash: Telefon qo‘ng‘iroqlari orqali o‘zini «bank xavfsizlik xizmati» deb tanishtirib, SMS-kod va shaxsiy ma’lumotlarni qo‘lga kiritish;

• Ijtimoiy tarmoqlardagi aldovlar: Telegram, Instagram va boshqa platformalarda odamlarni tez boyib ketish, «onlayn-investitsiya» yoki soxta savdo kanallariga jalb qilish.

Mutaxassislar ogohlantiradi: Kartadagi pulni qanday asrash kerak?

IIV Kiberjinoyatlarga qarshi kurashish departamenti barcha fuqarolarni raqamli gigiyena va xavfsizlik qoidalariga qat’iy rioya qilishga chaqiradi:

• SMS-kodni hech kimga aytmang: Hech bir bank xodimi yoki davlat tashkiloti vakili sizning telefoningizga kelgan bir martalik tasdiqlash kodini so‘rash huquqiga ega emas;

• Shubhali ilovalarga ruxsat bermang: Norasmiy manbalardan yuklab olingan va telefon ekranini boshqarishga imkon beruvchi dasturlarni mutlaqo o‘rnatmang;

• Zudlik bilan harakat qiling: Agar shubhali operatsiya sezilsa yoki ma’lumotlar begonalarga tushsa, zudlik bilan bank ilovasi orqali kartani bloklash va 102 raqamiga murojaat qilish zarur.

Kibermakonda hujumlar soni oshib borayotgan bir vaqtda, moliyaviy xavfsizlikning eng bosh va mustahkam qalqoni — har bir fuqaroning shaxsiy hushyorligi bo‘lib qolmoqda.