Pelening futbolkasi $4,88 millionga sotildi: Qoplardan tikilgan raqamlar

Braziliya va jahon futboli afsonasi Pelening 1958 yilgi jahon chempionati finalida kiygan mashhur 10-raqamli ko‘k futbolkasi Nyu-Yorkdagi mashhur Sotheby's auksionida rekord darajadagi 4,88 million dollar (taxminan 4,3 million yevro)ga sotildi. Bu qiymat mazkur libosni auksionlar tarixidagi eng qimmat sport kiyimlari ro‘yxatida ikkinchi o‘ringa olib chiqdi.

Zamin.uz ushbu afsonaviy futbolkaning yaratilish tarixi, uning yarim asrlik sayohati va nima uchun aynan ko‘k rangda bo‘lgani haqidagi qiziqarli tafsilotlarni taqdim etadi.

Dunyodagi eng qimmatbaho futbol liboslari: Pele va Maradona bahsi

Pelening ushbu libosi sport kolleksionerlari o‘rtasida haqiqiy shov-shuvga sabab bo‘ldi. Hozirda u auksionda sotilgan futbol formalari orasida faqat birgina rekordchidan orqada qolmoqda:

Qoplardan kesib olingan raqamlar va ko‘k forma tarixi

1958 yilgi Shvetsiyadagi jahon chempionati finalida Braziliya terma jamoasining ko‘k rangli formada maydonga tushishi majburiy chora bo‘lgan.

Gap shundaki, mezbon Shvetsiya terma jamoasi ham an’anaviy ravishda sariq libosda o‘ynagan. Tashkilotchilar braziliyaliklardan sariq formasidan voz kechishni talab qilishgach, jamoa shoshilinch ravishda ko‘k rangli liboslarni tayyorlashga majbur bo‘lgan.

O‘sha davrdagi qiziq fakt: 1958 yilda sport kiyimlarini tayyorlash bugungidek zamonaviy bo‘lmagan. Braziliyalik futbolchilar o‘z futbolkalariga mamlakat futbol konfederatsiyasi emblemasi va orqadagi raqamlarni o‘z qo‘llari bilan tikib chiqishgan. Raqamlar uchun ishlatilgan sariq mato esa oddiy sport anjomlari tashiladigan qoplardan kesib olingan edi.

Aynan shu qo‘lda tikilgan 10-raqamli ko‘k futbolkada 17 yoshli Pele finalda Shvetsiya darvozasiga ikkita gol urib, Braziliyani o‘z tarixidagi ilk jahon chempionligiga olib chiqqan. O‘sha uchrashuv 5:2 hisobida braziliyaliklarning g‘alabasi bilan yakunlangan.

Futbolkaning yarim asrlik sayohati

Afsonaviy libosning Nyu-York auksioniga yetib kelguniga qadar bosib o‘tgan yo‘li juda qiziqarli voqealarga boy bo‘lgan:

1. Tasodifiy 10-raqam: 1958 yil iyun.

Musobaqa boshida 10-raqamni Dida kiygan. Ammo guruh bosqichining uchinchi turida SSSRga qarshi bahsda Pele gol urib, tarkibdan joy olgach, texnik xatolik tufayli ushbu raqamli futbolka Pelega berib yuboriladi.

2. Do‘stga sovg‘a: 1958 yil iyul.

Pele va Dida bir xonada yashashgan. Musobaqa tugagach, Pele ushbu tarixiy futbolkani jamoadoshi va do‘sti Didaga sovg‘a qiladi.

3. Muzeyga topshirish: 1993 yil.

Dida ushbu futbolkani oilasiga topshiradi, yillar o‘tib u tug‘ilgan shahri Maseyodagi Sport muzeyiga taqdim etiladi.

4. Birinchi auksion: 2004 yil.

Muzey ushbu futbolkani Christie's auksioni orqali sotib yuboradi va u uzoq vaqt xususiy kolleksiyada saqlanadi.

5. Yangi rekord: 2026 yil iyul.

Oradan yillar o‘tib, afsonaviy futbolka Sotheby's kim osh savdosida $4,88 millionga sotildi. Yangi xaridor o‘z shaxsini oshkor etmaslikni ma’qul ko‘rdi.

Haqiqiylik kafolati

Bunday qimmatbaho tarixiy ashyoning soxta emasligini isbotlash juda muhim edi. Sotheby's auksion uyi ushbu futbolkaning haqiqiyligini to‘liq kafolatladi. Libosning haqiqiyligini nafaqat uning ilk egasi Dida, balki o‘sha mashhur chempion tarkibning yana uch nafar afsonaviy a’zosi — Nilton Santos, Orlando Pekanya va Mario Zagallo ham rasman tasdiqlagan.