Neyrotexnologiya moʻjizasi: Falaj boʻlgan erkak olti yildan soʻng qoʻllarini qimirlata boshladi

Tibbiyot va yuqori texnologiyalar chorrahasida ulkan burilish yuz berdi: yangi avlod neyrointerfeysi yordamida butunlay falaj boʻlgan inson nafaqat harakatlanish, balki sezish qobiliyatini ham tikladi. Ushbu yutuq orqa miya jarohati tufayli harakatlanish imkoniyatidan mahrum boʻlgan millionlab bemorlar uchun yangi umid eshigini ochmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Nyu-York shtatida istiqomat qiluvchi Kit Tomas 2020-yilda baxtsiz hodisa tufayli boʻynidan pastki qismi falaj boʻlib qolgan edi. Nature Medicine jurnalida eʼlon qilingan tadqiqotga koʻra, olimlar uning miyasiga maxsus mikrochiplarni implantatsiya qilish orqali asab tizimidagi uzilgan aloqalarni qayta tiklashga muvaffaq boʻlishdi. Bu texnologiya miyadan kelayotgan signallarni toʻgʻridan-toʻgʻri mushaklarga uzatish imkonini beradi.

Miya va mushaklar oʻrtasidagi raqamli koʻprik

Tizimning ishlash prinsipi oʻta murakkab: implantatsiya qilingan elektrodlar bemorning biror harakatni amalga oshirish niyatini oʻqiydi va shikastlangan orqa miyani chetlab oʻtib, buyruqni bilakdagi datchiklarga yuboradi. Shu bilan birga, barmoq uchlaridagi sensorlar teginish hissini qayta miyaga qaytaradi, bu esa bemorga ushlayotgan buyumini his qilish imkonini beradi.

35 haftalik intensiv mashgʻulotlardan soʻng, Tomasning oʻng qoʻlidagi kuch 86 foizga, chap qoʻlida esa 62 foizga oshdi. U mustaqil ravishda stakandan suv ichish, ovqatlanish va hatto yuzini artish kabi kundalik harakatlarni bajara oladigan darajaga yetdi. Eng muhimi, u nozik va sinuvchan buyumlarni ham ehtiyotkorlik bilan ushlashni oʻrgandi.

Kutilmagan biologik tiklanish

Tadqiqotning eng hayratlanarli jihati shundaki, texnologiya shunchaki mexanik yordamchi boʻlib qolmay, bemorning asab tizimini qayta shakllantira boshladi. Olimlarning taʼkidlashicha, miya va orqa miyani bir vaqtda stimulyatsiya qilish uslubi tufayli Tomasning oʻng bilagida sezuvchanlik qisman oʻz-oʻzidan tiklangan.

Bu shuni anglatadiki, neyrointerfeys qurilmasi oʻchirilgan holatda ham bemor oʻz tanasini his qilishda davom etmoqda. Bunday natija zamonaviy tibbiyotda kamdan-kam uchraydigan hodisa boʻlib, uzoq muddatli falajlikdan soʻng asab tolalari qayta jonlanishi mumkinligini isbotlamoqda.

Hozirda ushbu texnologiya klinik sinovlar bosqichida boʻlsa-da, mutaxassislar kelajakda uni keng ommaga tatbiq etishni rejalashtirmoqda. Agar ushbu uslub oʻzini oqlashda davom etsa, nafaqat qoʻllar, balki oyoqlar harakatini ham tiklash imkoniyati paydo boʻlishi mumkin. Bu esa nogironlar aravachasiga mixlangan insonlar hayotini tubdan oʻzgartirib yuboradigan inqilobiy qadam boʻladi.