Karlsensiz Olimpiada: Samarqandga yana qaysi yulduzlar kelmaydi?

Samarqandda o‘tadigan shaxmat Olimpiadasi dunyo reytingi yetakchisi Magnus Karlsensiz qolishi kutilmoqda. Norvegiya terma jamoasining bahordagi dastlabki qaydnomasiga kiritilgan Aryan Tari va Jon Lyudvig Hammer ham musobaqada qatnashmasligi aytilmoqda.

Uch nafar yetakchi grossmeysterning bir vaqtda tarkibdan chiqishi Norvegiyaning medal uchun imkoniyatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. Qolaversa, Samarqanddagi Olimpiadaga Karlsendan tashqari yana bir qator mashhur shaxmatchilar ham kelmaydi.

Karlsensiz Norvegiya butunlay boshqa jamoaga aylanadi

Magnus Karlsen Norvegiya shaxmatining shunchaki birinchi raqamli vakili emas. U jamoaning birinchi taxtadagi asosiy kuchi, raqiblarga psixologik bosim o‘tkazuvchi yetakchisi va terma jamoaga jahon miqyosida e’tibor olib keladigan shaxmatchidir.

Karlsen 2004 yildan buyon sakkizta shaxmat Olimpiadasida Norvegiya sharafini himoya qilgan. Biroq dunyodagi eng kuchli shaxmatchi tarkibda bo‘lganiga qaramay, norvegiyaliklar hali Olimpiadaning jamoaviy medalini qo‘lga kirita olmagan.

Aryan Tari va Jon Lyudvig Hammerning ham qatnashmasligi jamoaning o‘rta taxtalardagi imkoniyatini pasaytiradi. Olimpiadada bir nafar superyulduzning o‘zi yetarli emas, ammo bir vaqtda uch nafar yetakchini yo‘qotish tarkib muvozanatini butunlay o‘zgartirib yuboradi.

Yangilangan dastlabki hisob-kitoblarda Norvegiya 21-o‘ringa tushib ketgani aytilmoqda. Biroq bu raqamni hozircha yakuniy start raqami deb bo‘lmaydi: FIDE rasmiy saralash jadvalini ro‘yxatdan o‘tish jarayoni tugaganidan keyin e’lon qilishi kutilmoqda.

Norvegiya tarkibi haqida zid xabarlar ham bor

Karlsenning ishtiroki bo‘yicha ochiq manbalarda bir-biriga to‘liq mos kelmaydigan ma’lumotlar uchramoqda. 13 iyulda e’lon qilingan tarkiblar tahlilida u Norvegiya terma jamoasi yetakchisi sifatida ko‘rsatilgan edi. Keyingi yangilanishda esa federatsiyaning rasmiy beshlik tarkibi hali to‘liq tasdiqlanmagani qayd etildi.

Shu sabab Karlsen, Tari va Hammerning qatnashmasligi haqidagi so‘nggi xabarlar muhim o‘zgarish hisoblanadi. Yakuniy aniqlik Norvegiya shaxmat federatsiyasi yoki FIDEning rasmiy qaydnomasi e’lon qilingach paydo bo‘ladi.

Agar Karlsen haqiqatan ham Samarqandga kelmasa, bu uning 2018 yildan keyingi Olimpiadalardagi ilk yo‘qligi bo‘ladi. Norvegiya 2018 yilgi musobaqada ham uning ishtirokisiz o‘ynagan edi.

Firouzja va Nakamura ham qaydnomada yo‘q

Olimpiada faqat Karlsensiz qolmayapti. Fransiya terma jamoasi tarkibiga Alireza Firouzja kiritilmagan. Mamlakatning ochiq turnirdagi beshligi Maksim Vashe-Lagrav, Eten Bakro, Maksim Lagard, Jyul Mussar va Mark-Andriya Mauritssidan tashkil topgan. Bu Firouzjaning ketma-ket beshinchi Olimpiadada Fransiya uchun o‘ynamasligi bo‘ladi.

AQSH terma jamoasida esa Hikaru Nakamura yo‘q. Fabiano Karuana, Uesli So va Levon Aronyanga Olimpiada debyutantlari Hans Nimann hamda Avonder Lyan qo‘shilgan. Lener Dominges ham reytingi ayrim tanlangan shaxmatchilardan yuqori bo‘lishiga qaramay, beshlikka kiritilmagan.

Angliyaning tajribali vakili Devid Houell ham Samarqandda o‘ynamaydi. Uning o‘rnini Daniel Fernandes egallagan. Tarkibga Nikita Vityugov, Maykl Adams, Gaveyn Jons va Lyuk Maksheyn ham kiritilgan.

Ozarbayjonda Teymur Rajabov o‘yinchi emas, jamoa sardori sifatida ishtirok etadi. Asosiy tarkibga Shahriyor Mamed’yarov, Aydin Sulaymonli, Muhammad Muradli, Rauf Mamedov va Eltaj Safarli chaqirilgan.

Nega bitta yulduzning yo‘qligi shunchalik muhim?

Shaxmat Olimpiadasi individual emas, jamoaviy musobaqa hisoblanadi. Har bir uchrashuvda to‘rt nafar shaxmatchi taxtaga o‘tiradi, yana bir grossmeyster zaxirada qoladi. Turnir Shveysariya tizimida 11 tur davom etadi.

Bu formatda birinchi taxtadagi yulduz muhim ochko keltirishi mumkin, ammo medal uchun barcha to‘rt taxtada barqaror natija talab etiladi. Kuchli zaxiraning mavjudligi ham hal qiluvchi ahamiyatga ega: musobaqa davomida charchoq, salomatlik yoki taktik sabablarga ko‘ra tarkib almashtiriladi.

Karlsen, Tari va Hammersiz Norvegiyaning asosiy yuki Yuxan-Sebastyan Kristiansen, Frude Urkedal va keyingi reytingdagi shaxmatchilar zimmasiga tushishi mumkin. Ular kuchli grossmeysterlar bo‘lsa-da, dunyoning yetakchi termalariga qarshi har bir taxtada reyting jihatidan qiyin vaziyatga tushishi ehtimoli bor.

Yo‘qotishlar O‘zbekiston imkoniyatini oshiradimi?

Yirik yulduzlarning qatnashmasligi musobaqa saviyasini tushirmaydi, ammo kuchlar muvozanatiga ta’sir qilishi mumkin. Amaldagi chempion Hindiston Samarqandga Gukesh, Arjun Erigaysi, Pragnanandxa, Vidit Gujrati va Nihal Sarindan iborat kuchli tarkib bilan keladi.

Mezbon O‘zbekiston ham eng asosiy da’vogarlardan biri bo‘ladi. Birinchi jamoa safida Nodirbek Abdusattorov, Javohir Sindorov, Nodirbek Yoqubboyev, Shamsiddin Vohidov va Muhiddin Madaminov o‘ynaydi. Bu tarkibning asosiy qismi 2022 yil Chennayda tarixiy oltin medalni qo‘lga kiritgan edi.

Karlsen, Nakamura va Firouzja kabi nomlarning yo‘qligi O‘zbekiston yo‘lidagi raqobatni butunlay yengillashtirmaydi. AQSH, Hindiston, Xitoy, Germaniya va Ozarbayjon kabi jamoalarda bir emas, bir nechta yuqori reytingli grossmeyster bor.

Biroq mezbonlar uchun o‘z muxlislari qarshisida o‘ynash, yosh va bir-birini yaxshi tushunadigan tarkib hamda avvalgi Olimpiada tajribasi jiddiy ustunlik bo‘lishi mumkin.

Samarqandda tarixiy Olimpiada kutilmoqda

46-Butunjahon shaxmat Olimpiadasi 2026 yil 15–27 sentyabr kunlari Samarqand shahrida o‘tkaziladi. Ochiq va ayollar musobaqasi bir vaqtda tashkil etiladi. FIDE Budapeshtdagi avvalgi Olimpiadada qatnashgan 193 ta erkaklar va 181 ta ayollar jamoasi rekordi Samarqandda yangilanishini kutmoqda.

Karlsen va boshqa yulduzlarning yo‘qligi muxlislar uchun jiddiy yo‘qotish. Ammo Olimpiadaning asosiy jozibasi faqat alohida nomlarda emas — unda dunyoning deyarli barcha mamlakatlari bitta zalda, milliy bayroq ostida kurashadi.

Samarqandda esa eng katta savollardan biriga javob beriladi: yulduzlarsiz qolgan jamoalar pastga tushadimi yoki yangi nomlar kutilmagan qahramonga aylanadimi?

Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlarda ulashing!