Xalqaro olimlar guruhi dunyodagi eng sezgir baland tog‘li LHAASO observatoriyasi yordamida Kassiopeya yulduz turkumidagi LS I +61° 303 tizimidan o‘ta yuqori energiyali gamma-nurlanishni qayd etdi. Ushbu kashfiyot mazkur obyektni zarrachalarni petaelektronvolt darajasigacha tezlashtira oladigan noyob tabiiy «galaktik Pevatron» maqomiga yaqinlashtirdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Tizim 6500 yorug‘lik yili masofasida joylashgan bo‘lib, u gaz diski bilan o‘ralgan massiv Be-yulduzi va ixcham neytron yulduzidan iborat. Har 26,5 sutkada neytron yulduzi hamrohining gaz diskini kesib o‘tadi, bu esa tizimni ulkan kosmik laboratoriyaga aylantiradi. LHAASO tomonidan qayd etilgan 100 TeV dan yuqori energiyaga ega fotonlar tizim protonlarni deyarli yorug‘lik tezligigacha tezlashtiruvchi «proton to‘pi» sifatida ishlashini ko‘rsatadi.
Xitoy Fanlar akademiyasining Yuqori energiya fizikasi instituti (IHEP) tadqiqotchilari Rossiya, Germaniya va Tailand olimlari bilan hamkorlikda 4410 metr balandlikda joylashgan detektorlar majmuasidan foydalanishdi. 9,2σ statistik ahamiyatga ega bo‘lgan ushbu signal xatolik ehtimolini butunlay istisno qiladi.
Olimlar g‘ayrioddiy anomaliyani aniqlashdi: eng kuchli fotonlar yulduzlar bir-biridan maksimal darajada uzoqlashgan fazada kuzatiladi. Bu holat tizimdan tashqarida, yulduz shamollari to‘qnashadigan hududda qo‘shimcha tezlatgich mavjudligini anglatadi. Mazkur kashfiyot ixcham qo‘shaloq yulduz tizimlari galaktikamizdagi o‘ta yuqori energiyali kosmik nurlarning asosiy manbalaridan biri ekanligini tasdiqlaydi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
