James Webb teleskopi 3I/ATLAS yulduzlararo kometasida metan topdi

James Webb kosmik teleskopi ilk bor 3I/ATLAS yulduzlararo kometasida toʻgʻridan-toʻgʻri metan gazini aniqladi. Kuzatuvlar shuni koʻrsatdiki, ushbu ob’ektning kimyoviy tarkibi Quyosh tizimidagi aksariyat kometalardan sezilarli darajada farq qiladi va boshqa sayyoralar tizimi shakllanishi davridagi sharoitlarni aks ettiradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Tadqiqotchilar teleskopning MIRI (oʻrta infraqizil spektrlarni oʻlchovchi asbob) qurilmasidan foydalanishdi. Kuzatuvlar 2023-yil dekabr oyida, kometa Quyoshga eng yaqin nuqtadan oʻtib, undan 329–379 million kilometr uzoqlashayotgan vaqtda amalga oshirildi. Metanning topilishi astronomlar uchun juda muhim, chunki bu gaz muz holatidan tezda bugʻlanib ketish xususiyatiga ega.

Olimlarning taxminiga koʻra, 3I/ATLAS tarkibidagi metanning katta qismi uzoq vaqt davomida yadro sirti ostida yashirin qolgan va Quyosh issiqligi chuqur qatlamlarga yetib borgach, ajralib chiqa boshlagan. Shuningdek, kometada karbonat angidrid (CO2) miqdori suv bugʻiga nisbatan ancha yuqori ekani tasdiqlandi.

Avvalroq aniqlangan yuqori azot konsentratsiyasi bilan birgalikda, bu ma’lumotlar ob’ekt bizning sayyoralar tizimimizdan butunlay boshqacha muhitda shakllanganini koʻrsatadi. Mohiyatan, 3I/ATLAS oʻzida boshqa yulduz tizimining milliard yillar avvalgi kimyoviy „muhri“ni saqlab kelmoqda.

Hozirga qadar astronomlar faqat ikkita yulduzlararo kometani — 2019-yilda topilgan 2I/Borisov va ushbu 3I/ATLAS’ni batafsil oʻrganishga muvaffaq boʻlishdi. James Webb teleskopining imkoniyatlari bunday noyob ob’ektlarni bir necha yil avval imkonsiz boʻlgan aniqlikda tahlil qilish imkonini bermoqda.