Avalanche kompaniyasi stol ustiga sigʻadigan termoyadroviy reaktor yaratdi

Hozirga qadar hech kim energiya ishlab chiqarishga qodir boʻlgan termoyadroviy reaktor yarata olmagan, biroq fiziklar bu maqsadga erishish yoʻlida aniq rejaga ega. Muhim bosqichlardan biri — termoyadroviy yoqilgʻini 10 million daraja Selsiygacha qizdirishdir, bu deyarli Quyosh markazidagi haroratga teng. Avalanche startapi TechCrunch nashriga eksklyuziv tarzda maʼlum qilishicha, uning stol ustiga sigʻadigan prototipi ushbu koʻrsatkichdan oʻtib, plazmani taxminan 11 million darajagacha qizdirishga muvaffaq boʻldi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Bunday natijaga dunyo miqyosida sanoqli kompaniyalargina erishgan. Koʻpgina termoyadroviy startaplar ushbu marraga yetish uchun juda katta mablagʻ sarflagan boʻlsa, Avalanche bunga 50 million dollardan kamroq venchur investitsiya bilan erishganini taʼkidlamoqda. Plazma fiziklari haroratni termometr bilan emas, balki kEV (kiloelektron-volt) oʻlchov birligi yordamida zarrachalar energiyasini oʻrganish orqali oʻlchaydilar. Mutaxassislarning fikricha, 1 kEV dan yuqori koʻrsatkich butun dunyo eʼtiborini tortadigan jiddiy natijadir.

Plazma harorati termoyadroviy tajribalarni baholashda asosiy oʻzgaruvchilardan biri hisoblanadi. Agar plazma yetarli darajada qizimasa, zarrachalarning bir-biri bilan toʻqnashish va yangi atomga aylanish ehtimoli kamayadi. Ammo plazma yetarlicha issiq, zich va barqaror boʻlsa, termoyadroviy reaksiya sodir boʻlib, ulkan miqdordagi energiya ajralib chiqadi. Bu muvaffaqiyat hali toʻliq gʻalaba degani emas, biroq startap oʻz reaktorida sarflanganidan koʻra koʻproq energiya ishlab chiqarish yoʻlida ekanidan dalolat beradi.

Avalanche kompaniyasining kichik hajmdagi prototiplari termoyadroviy energetika raqobatchilar oʻylagandan koʻra kichikroq miqyosda ham ishlashi mumkinligini koʻrsatmoqda. Aksariyat startaplar oʻnlab yoki yuzlab megavatt elektr energiyasi ishlab chiqaradigan yirik reaktorlarni loyihalashtirmoqda. Agar Avalanche ixcham va arzonroq qurilma yarata olsa, u dizel generatorlaridan tortib tabiiy gaz turbinalarigacha boʻlgan koʻplab texnologiyalarga jiddiy raqobatchi boʻlishi mumkin.

Kompaniya natijalarni hali ilmiy jurnallarda eʼlon qilmagan boʻlsa-da, hisobot MIT (Massachusets texnologiya instituti) fizigi tomonidan tasdiqlanganini bildirdi. Aksariyat reaktorlar ulkan qurilmalar boʻlgan bir paytda, Avalanche kichik oʻlchamni tanladi, chunki ixcham qurilmalarni takomillashtirish osonroq. Startapning Jyn deb nomlangan soʻnggi qurilmasining termoyadroviy oʻzagi diametri bor-yoʻgʻi besh dyuymni tashkil etadi.