Xitoy Yer va koinot xavfsizligi uchun yangi usulni taklif qildi

Xitoylik mutaxassislar Yer sayyorasiga xavf solishi mumkin boʻlgan yirik asteroidlardan himoyalanishning oʻziga xos va samarali usulini ishlab chiqishdi. Space: Science & Technology jurnalida chop etilgan tadqiqotga koʻra, yadro zaryadini osmon jismining yuzasida emas, balki uning ichida portlatish ancha yuqori natija berishi maʼlum boʻldi. Ushbu ilmiy ish Xitoy raketa-kosmika texnologiyalari akademiyasi (China Academy of Launch Vehicle Technology) olimlari guruhi tomonidan amalga oshirilgan. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Yadro portlashining yangi mexanizmi

Mutaxassirlar oʻtkazgan kompyuter modellashtirish natijalariga koʻra, xavfli osmon jismini yoʻq qilish yoki uning traektoriyasini oʻzgartirish uchun avval asteroidda chuqur minbar hosil qilish, soʻngra yadro qurolini oʻsha yerga joylashtirish lozim. Mazkur ikki bosqichli yondashuv yadro zaryadini toʻgʻridan-toʻgʻri yuqori tezlikda urish urinishlariga qaraganda muhandislik nuqtai nazaridan ham ancha sodda va ishonchli ekani aniqlandi.

Hisob-kitoblar shuni koʻrsatadiki, taxminan 100 metr diametrli asteroidni butunlay vayron qilish uchun quvvati 3 megatonnaga teng boʻlgan portlash talab etiladi. Bu koʻrsatkich taxminan 200 ta atom bombasining quvvatiga tengdir. Hajmi 50 metrli obʼyektlar uchun esa 300 kilotonnalik zaryadning oʻzi yetarli boʻladi. Olimlarning taʼkidlashicha, eng yuqori samaradorlikka zaryad taxminan 30 metr chuqurlikka oʻrnatilganda erishiladi.

Global xavfsizlik va kelajakdagi missiyalar

Tadqiqot natijalari diametri 1 kilometr boʻlgan ulkan asteroid uchun ham bunday usul tezlikni sekundiga 30 santimetrga oʻzgartirish imkonini berishini koʻrsatdi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, bu koʻrsatkich NASA agentligining 2022-yilda amalga oshirilgan DART (Double Asteroid Redirection Test) missiyasiga nisbatan taxminan 110 barobar yuqori natijani taʼminlaydi. Oʻshanda kosmik apparat toʻqnashuvi natijasida asteroid tezligi sekundiga atigi 2,7 millimetrga oʻzgargan edi.

Yangi usul jismga energiyaning sezilarli qismini uzatish imkonini berib, uni vayron qilish yoki ogʻdirish samaradorligini keskin oshiradi. Biroq mualliflar bunday himoya choralari faqat xavfli asteroidlar oʻz vaqtida aniqlangandagina samara berishini eslatishadi. Missiyani bajarish uchun maxsus kosmik apparatlarni ishlab chiqish, ogʻir raketa-tashuvchilar yordamida ularni koinotga uchirish hamda zaruriy infratuzilmani tayyorlash talab etiladi. Ushbu ilmiy ish kelgusida Yer yuzini koinotdan keladigan kutilmagan tahdidlardan asrash boʻyicha yangi dasturlar uchun nazorat poydevorini yaratadi.