Sunʼiy yoʻldoshlar yoqilgʻisiz harakatlanishni oʻrgandi: yangi magnit texnologiyasi

Kentukki universiteti muhandislari kelajakda sunʼiy yoʻldoshlarga dvigatellar va yoqilgʻi sarfisiz oʻzaro aniq joylashuvni saqlab qolish imkonini beruvchi texnologiyani namoyish etishdi. Laboratoriya tajribasida uchta apparat faqat magnit maydonlari orqali bir-biriga taʼsir oʻtkazgan holda safni saqlab turdi. NASA va AQSH Milliy ilmiy jamgʻarmasi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan ushbu tadqiqot Aerospace Science and Technology jurnalining 2026-yil sentyabr sonida chop etilishi kutilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Texnologiya elektromagnit formatsion parvoz (EMFF) yoʻnalishiga tegishli boʻlib, uning asosiy gʻoyasi har bir sunʼiy yoʻldoshni elektromagnit gʻaltaklar bilan jihozlashdan iborat. Tok oʻtganda ular qoʻshni apparatlarning maydonlari bilan oʻzaro taʼsirlashadigan magnit maydonlarini hosil qiladi. Natijada sunʼiy yoʻldoshlar jismoniy aloqasiz va dvigatellarni yoqmasdan bir-birini tortishi yoki itarishi mumkin. Ilgari bunday tizimlar faqat ikkita apparat uchun koʻrib chiqilgan, chunki ishtirokchilar soni ortishi bilan boshqaruv jarayoni haddan tashqari murakkablashib ketar edi.

Yangi ish mualliflari oʻzgaruvchan magnit maydonlaridan foydalanishni taklif qilishdi. Gʻaltaklar oʻzgarmas tok oʻrniga turli chastotali sinusoidal signallar bilan oziqlanadi. Sunʼiy yoʻldoshlar faqat bir xil chastotadan foydalangan taqdirdagina oʻzaro taʼsirga kirishadi. Bu yondashuv yagona markaziy kontrollerdan voz kechish imkonini beradi: har bir apparat faqat eng yaqin qoʻshnilari haqidagi maʼlumotlar asosida qaror qabul qiladi, bu esa tizimni yirik guruhlar uchun kengaytirishni osonlashtiradi.

Gʻoyani tekshirish uchun tadqiqotchilar Arduino Due mikrokontrolleri, lazerli masofa datchiklari va simsiz aloqa tizimi bilan jihozlangan uchta mobil moduldan iborat eksperimental qurilma yaratishdi. Sinovlar davomida tizim 30 soniyadan kamroq vaqt ichida belgilangan konfiguratsiyaga chiqishga muvaffaq boʻldi. Safni saqlashdagi oʻrtacha xatolik bir millimetrdan kamroqni tashkil etdi, bu esa kompyuter modellashtirish natijalari bilan toʻliq mos keldi.