SpaceX tarixiy IPO oʻtkazdi: Elon Musk dunyoning ilk trillioneriga aylandi

Koinot texnologiyalari sohasida inqilob qilgan SpaceX kompaniyasi nihoyat aksiyadorlik bozoriga chiqdi va oʻzining ilk ommaviy taklifi (IPO) bilan jahon iqtisodiyoti tarixida yangi sahifa ochdi. Kompaniya 555,6 million dona aksiyasini har birini 135 dollardan sotuvga chiqarib, jami 75 milliard dollar mablagʻ jalb qildi. Bu koʻrsatkich SpaceX IPOsini tarixdagi eng yirik ommaviy joylashtirishga aylantirdi va kompaniya asoschisi Elon Musk rasman dunyoning birinchi trillioneri maqomini qoʻlga kiritdi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

TechCrunch nashri xabariga koʻra, kompaniya aksiyalari Nasdaq birjasida savdolar boshlanishi bilanoq keskin oʻsishni namoyish etgan. 12-iyun kuni savdolar 150 dollardan boshlangan boʻlsa, kun oʻrtasiga kelib aksiyalar qiymati 30 foizga qadar koʻtarildi. Savdo yakunida esa SpaceX qimmatli qogʻozlari 160,95 dollar darajasida mustahkamlanib, bir kunning oʻzida 19 foizlik oʻsish qayd etdi. Investorlarning bunday yuqori qiziqishi Starlink sunʼiy yoʻldosh tarmogʻi va koʻp marta ishlatiladigan raketa loyihalarining muvaffaqiyati bilan izohlanmoqda.

Bozordagi hayajon va moliyaviy natijalar

SpaceX aksiyalariga boʻlgan talab shunchalik yuqori boʻldiki, Robinhood savdo platformasi oʻz tarixidagi rekord darajadagi trafikni qayd etganini maʼlum qildi. Moliyaviy tahlilchilarning taʼkidlashicha, ushbu jarayondan nafaqat Elon Musk, balki yirik investitsiya banklari ham katta foyda koʻrgan. Xususan, Goldman Sachs va Morgan Stanley kabi banklar ushbu kelishuvga vositachilik qilgani uchun taxminan 500 million dollar miqdorida komissiya haqi ishlab olishgan.

Savdolar davomida "yashil poyabzal" (green shoe option) opsiyasi ham qoʻllanilgani maʼlum boʻldi. Bu shartnomaga koʻra, talab oʻta yuqori boʻlgan taqdirda, anderrayterlar rejalashtirilganidan 15 foizgacha koʻproq aksiya sotish huquqiga ega boʻlishadi. Elon Musk X (sobiq Twitter) tarmogʻida SpaceX xodimlariga minnatdorchilik bildirib, ularni koinotni zabt etish yoʻlidagi mehnatlari uchun olqishladi.

Tesla bilan birlashish ehtimoli

IPOdan keyingi eng shov-shuvli yangiliklardan biri SpaceX operatsion direktori (COO) Gwynne Shotwell tomonidan yangradi. CNBC telekanaliga bergan intervyusida u SpaceX va Tesla kompaniyalarining kelajakda birlashishi mumkinligiga shama qildi. Shotwellning fikricha, ushbu ikki gigantning birlashishi Elon Musk uchun boshqaruv jarayonlarini ancha osonlashtirishi mumkin. Biroq, bu hozircha rasmiy reja emas, balki uzoq istiqboldagi taxmin sifatida koʻrilmoqda.

Oʻzbekistonlik texnologiya ixlosmandlari va investorlar uchun ham ushbu IPO muhim ahamiyatga ega. SpaceX ommaviy kompaniyaga aylanishi uning moliyaviy hisobotlari shaffof boʻlishini taʼminlaydi. Bu esa Starlink loyihasining Markaziy Osiyo mintaqasida, xususan Oʻzbekistonda kengayishi va kelajakda koinot interneti xizmatlarining narx siyosatiga ijobiy taʼsir koʻrsatishi mumkin.

Hozirda SpaceX aksiyalari oʻsishda davom etmoqda va bozor tahlilchilari kompaniyaning kapitallashuvi yaqin yillarda yanada yuqori choʻqqilarni zabt etishini bashorat qilishmoqda. Kompaniya nafaqat tijoriy parvozlar, balki Marsni mustamlaka qilish kabi ulkan maqsadlari yoʻlida ulkan moliyaviy poydevor yaratishga muvaffaq boʻldi.