Rossiyada IMEI bazasi yaratilishi: Fuqarolar telefonlarini roʻyxatdan oʻtkazishi shartmi?

Rossiya Federatsiyasi Raqamli rivojlanish, aloqa va ommaviy kommunikatsiyalar vazirligi (Minsifri) mobil qurilmalarning IMEI kodlari yagona bazasini yaratish boʻyicha yangi qonun normalariga aniqlik kiritdi. Kiberfiribgarlikka qarshi kurashish boʻyicha ikkinchi chora-tadbirlar paketi doirasida qabul qilingan ushbu tashabbus ijtimoiy tarmoqlarda turli tushunmovchiliklar va notoʻgʻri talqinlarga sabab boʻlgan edi. Xususan, fuqarolar oʻz smartfonlarini majburiy tartibda "hisobga qoʻyishi" haqidagi xabarlar tarqalgan. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Vazirlik rasmiy bayonotiga koʻra, oddiy foydalanuvchilar tomonidan qurilmalarni ommaviy ravishda roʻyxatdan oʻtkazish talab etilishi haqidagi gap-soʻzlar haqiqatga toʻgʻri kelmaydi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, IMEI bazasini shakllantirish jarayoni fuqarolarning bevosita ishtirokisiz, avtomatlashtirilgan tartibda amalga oshirilishi koʻzda tutilgan. Bu esa foydalanuvchilar uchun ortiqcha byurokratik toʻsiqlarni yuzaga keltirmaydi.

Maʼlumotlar qayerdan olinadi?

IMEI kodlari bazasini toʻldirishning asosiy manbalari sifatida aloqa operatorlari va Federal bojxona xizmati belgilanmoqda. Yaʼni, qurilma tarmoqda ilk bor faollashganida operatorlar maʼlumotni bazaga uzatadi yoki smartfon mamlakat hududiga rasmiy olib kirilayotganda bojxona organlari tomonidan qayd etiladi. Hozirda ushbu tizimning ishlash mexanizmlari va aniq parametrlari maxsus qonunosti hujjatlari orqali ishlab chiqilmoqda.

Faqatgina bir holatda foydalanuvchining shaxsan oʻzi qurilmani roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin: agar smartfon xorijdan shaxsiy foydalanish uchun sotib olib kelingan boʻlsa. Bunday vaziyatda ham bu majburiyat emas, balki foydalanuvchining xohishiga koʻra "Gosuslugi" portali orqali amalga oshiriladigan ixtiyoriy jarayon boʻlishi aytilmoqda.

Yagona bazadan koʻzlangan maqsad

Minsifri mutaxassislarining tushuntirishicha, ushbu chora bir necha strategik maqsadlarni koʻzlaydi. Birinchidan, bu noqonuniy yoʻllar bilan olib kirilgan (kontrabanda) smartfon va planshetlar savdosiga chek qoʻyishga yordam beradi. Ikkinchidan, jinoyatchilar tomonidan identifikatorlarni oʻzgartirgan holda (IMEI-klonlash) aloqa vositalaridan foydalanishining oldini oladi.

Shuningdek, mazkur tizim xavfsizlik masalalarida ham muhim rol oʻynashi taʼkidlangan. Xususan, tarmoqdagi faol qurilmalar haqidagi aniq maʼlumotlar uchuvchisiz uchish apparatlaridan (BPLA) himoyalanish tizimlarini takomillashtirishda qoʻllaniladi. Bu kabi texnologik nazorat choralari Oʻzbekistonda ham bir necha yil avval joriy etilgan boʻlib, mobil qurilmalar bozorini tartibga solishda muhim vositaga aylangan.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, Rossiyadagi yangi tartib smartfon egalari uchun kundalik hayotda qiyinchilik tugʻdirmaydi. Aksincha, bu chora kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish va bozorni "kulrang" mahsulotlardan tozalashga qaratilgan tizimli qadamdir.