Koinot poygasida yangi bosqich: Pegasus XL qaytishi va SpaceX’ning rekord haftasi

Joriy hafta jahon kosmonavtikasi uchun oʻta sermazmun kechishi kutilmoqda. Dunyo boʻylab jami oltita orbital parvoz rejalashtirilgan boʻlib, ulardan beshtasi Ilon Maskning SpaceX kompaniyasi hisobiga toʻgʻri keladi. Haftaning eng shov-shuvli voqealaridan biri esa 2021-yildan buyon ilk bor Pegasus XL raketasining koinotga qaytishi boʻladi. Ushbu jarayonlar xususiy kosmik kompaniyalarning global bozordagi hukmronligi tobora ortib borayotganini koʻrsatmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Haftalik parvozlar seriyasini Xitoyning Chang Zheng 7A raketasi boshlab berdi. 23-iyun kuni Venchan kosmodromidan uchirilgan ushbu raketa maxfiy TJSW-26A sunʼiy yoʻldoshini geootish orbitasiga muvaffaqiyatli olib chiqdi. Balandligi 60 metrdan ortiq boʻlgan ushbu raketa 12 tonnagacha yukni past yer orbitasiga yetkazish quvvatiga ega. Bu Xitoyning joriy yildagi strategik ahamiyatga molik navbatdagi parvozi boʻldi.

SpaceX: Starfall sinovi va Starlink missiyalari

SpaceX kompaniyasi oʻzining Falcon 9 raketalari yordamida haftasiga beshta missiyani amalga oshirishni maqsad qilgan. Ulardan eng muhimi Starfall Demo apparatining sinovdan oʻtkazilishi boʻldi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu disk shaklidagi apparat orbitadan yuklarni avtonom tarzda yerga qaytarish texnologiyasini tekshirish uchun moʻljallangan. Bu kelajakda orbital laboratoriyalar va koinotdagi ishlab chiqarish korxonalari uchun hayotiy muhim yechimga aylanishi kutilmoqda.

Shuningdek, kompaniya Starlink global internet tarmogʻini kengaytirishda davom etadi. Kaliforniyadagi Vandenberg bazasidan 24 ta Starlink v2 Mini sunʼiy yoʻldoshlari uchirilishi rejalashtirilgan. Bu SpaceX uchun 2026-yildagi 76-parvoz boʻlib, kompaniyaning umumiy startlari soni 686 taga yetadi. Bunday intensivlik kosmik texnologiyalar sohasida mutlaq yetakchilikni taʼminlamoqda.

Toʻrt yillik tanaffusdan soʻng Pegasus XL qaytmoqda

Haftaning eng noyob hodisasi — Northrop Grumman tomonidan boshqariladigan Pegasus XL raketasining parvozidir. Ushbu raketa Lockheed L-1011 TriStar Stargazer samolyoti yordamida havoda uchiriladi. Missiyadan koʻzlangan asosiy maqsad NASAning Neil Gehrels Swift Observatory orbital observatoriyasining ishlash muddatini uzaytirishdir. Katalyst kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan maxsus apparat teleskopni tutib olib, uning pasayib borayotgan orbitasini yuqoriga koʻtaradi.

Hafta yakunida SpaceX yana ikkita yirik startni amalga oshiradi. Ular orasida SiriusXM kompaniyasi uchun moʻljallangan etti tonnalik SXM-11 aloqa sunʼiy yoʻldoshi ham bor. Ushbu apparat 10 metrli ulkan toʻrsimon reflektor bilan jihozlangan boʻlib, u foydalanuvchilarga yuqori sifatli sunʼiy yoʻldosh radiosini yetkazib berish imkonini beradi. Mazkur parvozlar zanjiri jahon miqyosida yil boshidan buyon amalga oshirilgan orbital urinishlar sonini 154 taga yetkazadi.