Xitoyda dunyodagi eng yirik gibrid quyosh elektr stansiyasi ishga tushirildi

Xitoyning China Three Gorges Corporation (CTG) korporatsiyasi qayta tiklanuvchi energiya sohasida inqilobiy qadam tashlab, Gobi sahrosida dunyodagi eng yirik gibrid quyosh elektr stansiyasini tijoriy foydalanishga topshirdi. Shinjon-Uygʻur avtonom tumanining Xami shahri yaqinida barpo etilgan ushbu ulkan majmua nafaqat oʻzining 1 GW quvvati, balki energiyani saqlashning noyob texnologiyasi bilan ham jahon hamjamiyati eʼtiborini tortmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Loyiha oʻzida ikki xil avlod texnologiyasini birlashtirgan: anʼanaviy fotoelektr panellari (900 MW) va quyosh issiqlik qurilmasi (CSP, 100 MW). Umumiy qiymati 3,53 milliard yuanni (taxminan 480 million dollar) tashkil etgan ushbu majmua 1817 gektar maydonni egallagan. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu stansiya Dubaydagi 950 MW quvvatga ega Noor Energy 1 loyihasini ortda qoldirib, oʻz toifasida jahon yetakchisiga aylandi.

Eritilgan tuz yordamida tungi energiya

Mazkur loyihaning eng asosiy texnologik yutugʻi — eritilgan tuzga asoslangan energiyani saqlash tizimidir. Kun davomida 260 mingta maxsus koʻzgular quyosh nurini qabul qiluvchi qurilmalarga yoʻnaltiradi va maxsus issiqlik tashuvchini 550 °C haroratgacha qizdiradi. Toʻplangan issiqlik quyosh botganidan keyin ham elektr energiyasi ishlab chiqarish imkonini beradi: issiq tuz suvni bugʻga aylantiradi, u esa turbinalarni harakatga keltiradi.

Ushbu texnologiya anʼanaviy litiy-ionli akkumulyatorlarsiz quyosh botganidan keyin yana 8 soat davomida barqaror energiya berish imkonini yaratadi. Muhandislarning taʼkidlashicha, loyihada takomillashtirilgan Frenel chiziqli reflektorlari qoʻllanilgan boʻlib, bu samaradorlikni oʻxshash tizimlarga nisbatan 10 foizga oshiradi. Yagona boshqaruv tizimi esa quyosh panellari va issiqlik blokining ishini muvofiqlashtirib boradi.

Iqtisodiy va ekologik samaradorlik

Xami shahridagi majmua toʻliq quvvat bilan ishlashni boshlagach, yiliga taxminan 2,07 TVt·soat elektr energiyasi ishlab chiqarishi kutilmoqda. CTG hisob-kitoblariga koʻra, bu miqdor 830 mingdan ortiq xonadonni uzluksiz elektr energiyasi bilan taʼminlash uchun yetarli hisoblanadi. Oʻzbekiston kabi quyoshli oʻlka uchun ham bunday gibrid texnologiyalar kelajakda energetika mustaqilligini taʼminlashda muhim namuna boʻlishi mumkin.

Xitoy energetika sohasidagi ekspansiyasini toʻxtatish niyatida emas. Kelgusida Xami stansiyasining quvvatini 3 GWga yetkazish rejalashtirilgan. Shuningdek, ayni damda ushbu hudud yaqinida yana bir yirik gibrid obʼyekt qurilmoqda. Uning umumiy quvvati 1,5 GWni tashkil etib, shundan 1,3 GWi fotoelektr panellari va 150 MWi quyosh issiqlik generatsiyasiga yoʻnaltiriladi.

Ushbu loyiha qayta tiklanuvchi energiya manbalarining asosiy kamchiligi — beqarorlik muammosini hal qilishda muhim bosqichdir. Quyosh boʻlmagan vaqtda ham energiya ishlab chiqarish imkoniyati yashil energetikani anʼanaviy koʻmir va gaz stansiyalari bilan raqobatda ustunlikka olib chiqadi.