SpaceX kompaniyasining Starship V3 raketasi parvozi kutilmaganda toʻxtatildi

Ilon Mask boshqaruvidagi SpaceX kompaniyasi payshanba kuni Janubiy Texasdagi poligonida Starship raketa tizimining takomillashtirilgan uchinchi avlodi (V3) parvozini soʻnggi soniyalarda bekor qildi. Raketa dvigatellari oʻt olganidan soʻng, avtomatik tizim kutilmaganda jarayonni toʻxtatishga qaror qildi. Ushbu muvaffaqiyatsizlik kompaniyaning texnologik va moliyaviy rejalariga sezilarli taʼsir koʻrsatishi mumkin. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Elon Musk oʻzining X ijtimoiy tarmogʻidagi sahifasida maʼlum qilishicha, ayrim dvigatellar ishga tushmagani sababli avtomatik himoya tizimi ishga tushgan. "Baʼzi dvigatellar start olmadi, bu esa parvozning avtomatik bekor qilinishiga olib keldi. Umid qilamizki, bir necha kundan keyin yana urinib koʻramiz", — deb yozdi milliarder. SpaceX ushbu missiya doirasida oʻzining uchinchi avlod Starlink sunʼiy yoʻldoshlarini ilk bor koinotga olib chiqishni rejalashtirgan edi.

Texnik nosozliklar va parvoz tafsilotlari

Parvozga tayyorgarlik jarayoni dastlab reja asosida ketayotgan edi. Faqatgina ortga hisoblashning soʻnggi bir daqiqasida qisqa muddatli toʻxtalish yuz berdi, biroq muammo tezda bartaraf etilib, jarayon davom ettirildi. Biroq, start vaqtida suv purkash tizimi ishga tushib, Super Heavy kuchaytirgich bosqichi dvigatellari alanga olgan bir paytda, tizim butunlay oʻchib qoldi. SpaceX translyatsiyasidagi grafik maʼlumotlarga koʻra, toʻrtta yangi Raptor dvigateli oʻt olmagan.

Eslatib oʻtamiz, bu Starship V3 modelining ikkinchi parvoz urinishi edi. May oyida oʻtkazilgan birinchi sinov parvozi ziddiyatli natijalar bilan yakunlangan. Oʻshanda raketa maydonchadan koʻtarila olgan boʻlsa-da, Super Heavy kuchaytirgichi Meksika qoʻltigʻiga qoʻnish vaqtida muvaffaqiyatsizlikka uchragan edi. Shundan soʻng, AQSH Federal aviatsiya boshqarmasi (FAA) tekshiruv oʻtkazib, faqat shu haftaning boshidagina qayta parvozga ruxsat bergan edi.

Moliyaviy yoʻqotishlar va bozor reaktsiyasi

Ushbu muvaffaqiyatsiz urinish SpaceX uchun noqulay vaqtga toʻgʻri keldi. Kompaniya 12-iyun kuni tarixiy IPO (aksiyalarni ommaviy joylashtirish) jarayonini oʻtkazib, 85 milliard dollardan ortiq mablagʻ jalb qilgan edi. Oʻshanda kompaniya qiymati Amazon va Microsoft kabi gigantlar darajasiga yaqinlashgan boʻlsa-da, soʻnggi bir oy ichida aksiyalar narxi pasayishda davom etmoqda.

Payshanba kungi muvaffaqiyatsiz startdan soʻng, SpaceX aksiyalari savdolar yopilgach yana 4 foizdan koʻproqqa arzonlashdi. Hozirda qimmatli qogʻozlar narxi IPO vaqtidagi 135 dollarlik koʻrsatkichdan ham pastga tushib ketgan. Bu investorlar orasida kompaniyaning yaqin kelajakdagi rejalari borasida maʼlum xavotirlarni uygʻotmoqda.

Starship va Starlink loyihalari SpaceX strategiyasining asosiy ustunlari hisoblanadi. Kompaniya "orbital maʼlumotlar markazlari" konsepsiyasini iqtisodiy jihatdan foydali ekanini isbotlamoqchi. Starlink hozirda SpaceX biznesining eng daromadli va yagona foyda keltirayotgan qismi boʻlib qolmoqda, shu sababli yangi avlod sunʼiy yoʻldoshlarini muvaffaqiyatli orbitaga chiqarish kompaniya uchun hayotiy ahamiyatga ega.