Sunʼiy intellekt inqilobi: 2035-yilga borib maʼlumotlar markazlari energiyaga toʻymay qoladi

Sunʼiy intellekt texnologiyalarining shiddatli rivojlanishi global energetika tizimiga misli koʻrilmagan bosim oʻtkazmoqda. BloombergNEF tahliliy markazining yangi hisobotiga koʻra, 2035-yilga borib maʼlumotlar markazlarining elektr energiyasiga boʻlgan ehtiyoji hozirgi koʻrsatkichlardan toʻrt baravarga oshishi kutilmoqda. Bu shuni anglatadiki, yaqin oʻn yillikda birgina AQSHning oʻzida ishlab chiqariladigan jami elektr energiyasining beshdan bir qismi aynan raqamli infratuzilmani saqlab turishga sarflanadi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Ekspertlarning prognozlariga koʻra, sunʼiy intellekt (AI) hisob-kitoblari hajmining oʻsishi kelgusi oʻn yillikda maʼlumotlar markazlarining umumiy quvvatini 200 gigavattga yetkazadi. Ushbu quvvatning deyarli yarmi neyrotarmoqlarni oʻqitish va ularning ishlashini taʼminlashga (inference) yoʻnaltiriladi. Qizigʻi shundaki, ushbu jarayonlarning asosiy qismi AQSH hududida jamlanadi — 2033-yilga kelib jahondagi barcha AI chiplarining 64 foizi aynan shu mamlakat energetika tizimidan quvvat oladi.

Energetika tizimidagi inqirozli holat

BloombergNEF tahlilchilari oʻzlarining oʻtgan yilgi prognozlarini sezilarli darajada qayta koʻrib chiqishga majbur boʻlishdi. Yangi hisobotda 2035-yil uchun energiya isteʼmoli prognozi dekabr oyidagi koʻrsatkichga nisbatan 83 foizga oshirilgan. Bu sohadagi oʻsish surʼatlari hatto eng dadil tahlillardan ham oʻzib ketayotganini koʻrsatadi. EPRI va S&P kabi nufuzli tashkilotlar ham oʻz prognozlarini bir necha bor yuqoriga qarab oʻzgartirishdi.

Maʼlumotlar markazlarining bunday oʻsishi allaqachon zoʻriqish bilan ishlayotgan elektr tarmoqlari uchun jiddiy sinov boʻladi. Masalan, Virjiniyadan Illinoysgacha boʻlgan hududni qamrab oluvchi PJM Interconnection tizimida ishlab chiqariladigan energiyaning 34 foizi faqat maʼlumotlar markazlariga yoʻnaltirilishi kutilmoqda. Texas shtatining katta qismini taʼminlovchi ERCOT tizimida esa bu koʻrsatkich 22 foizni tashkil etadi.

Narxlarning oshishi va infratuzilma cheklovlari

Talab va taklif oʻrtasidagi nomutanosiblik allaqachon iqtisodiy oqibatlarga olib kelmoqda. Oʻtgan yil davomida ayrim mintaqalarda elektr energiyasi narxi 76 foizga koʻtarilgan. PJM kabi yirik tarmoq operatorlari yangi foydalanuvchilarni ulashda qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Hatto American Electric Power kabi yirik kommunal xizmat koʻrsatuvchi kompaniyalar tizimdagi ogʻir vaziyat tufayli umumiy tarmoqdan chiqib ketish bilan tahdid qilmoqda.

Global miqyosda qaraganda, sunʼiy intellektga asoslangan maʼlumotlar markazlarining kengayishi butun dunyo boʻylab 1 935 teravatt-soat yangi energiya talabini keltirib chiqaradi. Taqqoslash uchun, bu deyarli butun Hindiston davlatining bir yillik umumiy isteʼmoliga teng koʻrsatkichdir. Oʻzbekiston kabi raqamlashtirish jarayoni faol ketayotgan mamlakatlar uchun ham ushbu global tendensiya kelajakda energiya samaradorligi va yashil energetikaga oʻtish naqadar muhimligini koʻrsatmoqda.