Avstraliyada kraxmal asosidagi «vechniy» batareya yaratildi

Avstraliyaning Flinders universiteti tadqiqotchilari 60 ming martadan ortiq zaryadlash va tushirish sikliga bardosh bera oladigan hamda atigi uch daqiqada toʻliq quvvat oluvchi suvli sirk-yod akkumulyatorini ishlab chiqishdi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, bu texnologiya energiya saqlash tizimlari bozorida keng tarqalgan litiy-ion batareyalarga nisbatan ancha xavfsiz va arzon muqobil sifatida baholanmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Mutaxassislarning taʼkidlashicha, yangi turdagi batareyalarning eng asosiy afzalliklaridan biri bu — suv asosidagi nogoruvchi elektrolytdir. Shu bilan birga, rux tabiatda keng tarqalgan va nisbatan arzon xomashyo hisoblanadi. Biroq shu paytgacha bunday akkumulyatorlarda yod birikmalari elektrodlar orasidagi separator orqali koʻchib oʻtishi, yaʼni «shattl-effekti» kuzatilar edi. Bu jarayon faol moddaning asta-sekin yoʻqolishiga va batareya xususiyatlarining yomonlashuviga olib kelardi.

Innovatsion yechim va sinov natijalari

Muammoga yechim sifatida avstraliyalik olimlar kraxmal hosilasi boʻlgan siklodekstrin asosidagi arzon va biologik parchalanadigan polimerdan foydalanishni taklif qilishdi. Siklodekstrin molekulalari gidrofil tashqi sirt hamda gidrofob ichki boʻshliqqa ega boʻlib, u yod birikmalarini ushlab turuvchi va ularni nazorat ostida chiqarib yuboruvchi molekulyar «qopqon» vazifasini bajaradi.

Laboratoriya sinovlari davomida batareya taxminan 200 mA·soat/g sigʻim koʻrsatib, yetti daqiqalik zaryadlash vaqtida 8 000 dan ortiq siklga chidadi. Ishchi sigʻim 150 mA·soat/g gacha kamaytirilganda esa zaryad olish vaqtini atigi uch daqiqaga qisqartirishga erishildi va resurs 60 000 sikldan oshdi. Tadqiqot maʼlumotlariga koʻra, elementlarning yemirilish tezligi bir sikl uchun atigi 0,0001–0,0003% ni tashkil etgan, ishchi kuchlanishi esa 1,3–1,4 V oraligʻida boʻlgan.

Istiqbollar va sanoat ahamiyati

Ishlab chiquvchilar ushbu texnologiyani smartfonlar yoki elektromobillar uchun emas, balki asosan yirik statsionar energiya tarmoqlari uchun moʻljallamoqda. Bunday tizimlarda uzoq xizmat muddati, xavfsizlik, materiallar qiymati hamda katta hajmdagi energiyani tezkor qabul qilib, uzata olish qobiliyati hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi.

Mazkur yangilik dunyodagi mavjud rux zaxiralarining taxminan 20–28 foizmga egalik qiluvchi Avstraliya uchun alohida strategik ahamiyatga ega. Mahalliy xomashyodan foydalanish litiy-ion batareyalari uchun xomashyo yetkazib berish zanjirlariga qaramlikni kamaytirib, mamlakatda oʻz energiya saqlash tizimlari ishlab chiqarishini rivojlantirish imkonini beradi.

Hozirgi kunda Flinders universiteti jamoasi ushbu batareyalarni prototiplash platformasini yaratish boʻyicha sanoat hamkorlari bilan yaqindan ishlamoqda. Texnologiyani tijorat darajasiga olib chiqish uchun uni yanada masshtablash hamda toʻla oʻlchamli qurilmalarda sinovdan oʻtkazish talab etiladi.