Xitoy Yer va Oy oʻrtasida yuqori tezlikdagi laser aloqasini sinadi

Xitoylik olimlar Yer va Oy oʻrtasida 400 ming kilometrdan ortiq masofada ikkitomonlama laser aloqa kanalini ilk bor muvaffaqiyatli oʻrnatdi. Ixbt.com maʼlumotiga koʻra, mazkur ilmiy tajriba kosmik tadqiqotlar va maʼlumotlar almashinuvi yoʻnalishida muhim qadam boʻlib, kelgusidagi oy missiyalari uchun ulkan imkoniyatlar eshigini ochadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Eksperiment davomida uzatish tezligi Yer tomonidan kosmik apparatga 1,25 Mbit/s ni tashkil etgan boʻlsa, teskari yoʻnalishda 100 Mbit/s ga yetdi. Aynan yuqori tezlikdagi pastga yoʻnaltirilgan kanal oy missiyalari uchun eng muhim omil hisoblanadi, chunki u Yerga ulkan hajmumdagi suratlar, video va ilmiy maʼlumotlarni uzatish imkonini beradi.

Laser aloqasining afzalliklari va texnik imkoniyatlari

Mazkur texnologiyaning ustunligi ayniqsa oʻta yuqori aniqlatdagi tasvirlar misolida yaqqol koʻzga tashlanadi. Tadqiqotchilarning baholashicha, 8K formatidagi bitta tasvirni 5 Mbit/s tezlikdagi anʼanaviy radioaloqa yordamida uzatish uchun 4-5 daqiqa vaqt ketgan boʻlar edi, yangi laser tizimi esa xuddi shu vazifani atigi 12 soniyada bajaradi.

Anʼanaviy radioaloqa bilan taqqoslaganda, laser kanallari sezilarli darajada yuqori oʻtkazuvchanlik qobiliyatini taʼminlaydi va juda tor nardan foydalanadi. Bu maʼlumot uzatish tezligini oshirish bilan birga, signalni begona qoʻllar tomonidan tutib qolishni ham ancha murakkablashtiradi.

Murakkab jarayon va yuqori aniqlik talablari

Bunday aloqani oʻrnatishdagi eng asosiy qiyinchilik bu oʻta yuqori aniqlikdagi nishonga olishdir. Laser nuri 400 ming kilometrdan ortiq masofada joylashgan va kosmik apparat bilan birga doimiy harakatdagi qabul qilgichga aniq tushishi shart. Hatto eng kichik burchak xatosi ham Oy yaqinida bir necha kilometrlik adashishga olib kelishi mumkin.

Aloqani ushlab turish uchun tizim bir vaqtning oʻzida apparat orbitasini, teleskopni nishonga olishdagi xatoliklarni, atmosfera refraktsiyasini va hatto laser impulsining Yer bilan Oy orasidagi masofani bosib oʻtishi uchun ketadigan vaqtni hisobga oladi. Natijada yer usti teleskopi va kosmik terminal harakat vaqtida oʻzaro aniq yoʻnalishni saqlab qoladi.

Signallarni qabul qilish va kelajakdagi rejalar

Signalni qabul qilish jarayoni ham murakkab kechdi. Yuz minglab kilometr yoʻl bosib oʻtgandan soʻngdetektorga tom maʼnoda birlamchi fotonlar yetib keladi va ularni Oy, yulduzlar hamda boshqa xalaqit manbalari fonida ajratib olish talab etiladi. Buning uchun muhandislar oʻta sezgir bir fotonli detektorlar va maxsus signalni qayta ishlash algoritmlaridan foydalanishdi.

Xitoy Fanlar akademiyasining Kosmik amaliy muhandislik texnologiyalari markazi maʼlumotiga koʻra, bu muvaffaqiyatli tajriba Xitoy uchun Yer — Oy tizimida toʻlaqonli optik aloqani yoʻlga qoʻyish yoʻlidagi ilk qadamdir. Kelgusida bunday kanallar oy orbital apparatlari, avtomatik stansiyalar va Oy sirtidagi kelgusi infratuzilma bilan maʼlumot almashish uchun ishlatilishi mumkin.