Kameralar tanimay qoladi: Sun’iy intellektni chalg‘ituvchi «aqlli» ko‘ylak yaratildi

Zamonaviy dunyoda sun’iy intellekt asosidagi kuzatuv tizimlari jadal rivojlanib borayotgan bir paytda, germaniyalik dizayner Simon Vekkert texnologiya olamini hayratda qoldirgan noodatiy ixtironi taqdim etdi. U kompyuter ko‘rishi algoritmlarining inson qomatini aniqlashiga to‘sqinlik qiluvchi maxsus «raqamli kamuflyaj» ko‘ylagini ishlab chiqdi.

Mazkur loyiha 2026 yilning avgust oyida Berlinning gavjum Kotbusser-Tor maydonida SI asosidagi videokuzatuv tizimi sinov tariqasida ishga tushirilganidan so‘ng amaliyotga tatbiq etildi.

«Vizual shovqin» effekti: Kameralar nega insonni tanimay qoladi?

Maxsus libos insonni inson ko‘zi uchun emas, balki aynan kuzatuv kameralari ortidagi neyrotarmoqlar uchun «ko‘rinmas» va chalg‘ituvchi qilib ko‘rsatadi:

• Kompyuter ko‘rishining zaifligi: Sun’iy intellekt odamni inson kabi yaxlit his qilmaydi, balki bosh, yelka silueti, tana proporsiyalari va kontur yaxlitligi kabi statistik vizual belgilarga tayanadi;

• Naqsh va ranglar sintezi: Ko‘ylakdagi yorqin rang o‘tishlari va kesishuvchi geometrik shakllar algoritm uchun kuchli «vizual shovqin» hosil qiladi. Natijada neyrotarmoq tasvirdagi qismlarni yaxlit inson tanasi sifatida birlashtira olmay, xatolikka yo‘l qo‘yadi;

• Inson uchun oddiy naqsh: Odam ko‘zi uchun bu shunchaki zamonaviy, abstrakt va yorqin dizaynga ega oddiy tekstil mahsuloti bo‘lib ko‘rinadi.

Sun’iy intellekt asosidagi videokuzatuv tizimlarini chalg‘itish va insonni «ko‘rinmas» qilishga mo‘ljallangan yorqin abstrakt naqshli ko‘ylak. Foto: © Simon Weckert

SI'ga qarshi SI: Naqshning o‘zi qanday yaratilgan?

Dizayner ushbu «kamuflyaj»ni yaratishda sun’iy intellektning o‘zidan vosita sifatida foydalangan:

• «Raqobatli sikl» usuli: Vekkert neyrotarmoq yordamida naqsh variantini tayyorlab, uni obyektlarni aniqlash tizimlarida qayta-qayta sinovdan o‘tkazgan;

• Ishonch darajasini tushirish: Algoritmning kamera qarshisida inson turganini tasdiqlovchi ishonch ko‘rsatkichi eng pastki nuqtaga tushgunga qadar dizayn o‘zgartirib borilgan;

• Aniqlash chegarasi: Loyiha insonni mutlaq g‘oyib qilib qo‘ymaydi, balki muayyan algoritmlarning odamni tanish qobiliyatini keskin pasaytirishga xizmat qiladi.