O‘zbekistonda Milliy ma’lumotlar platformasi ishga tushiriladi

O‘zbekistonda davlat boshqaruvini raqamlashtirish, sun’iy intellekt texnologiyalarini hayotga tatbiq etish va idoraviy tarqoqlikka chek qo‘yishga qaratilgan inqilobiy qaror qabul qilindi. Prezidentning PF–190-son farmoniga muvofiq, mamlakatda Ochiq ma’lumotlar portali negizida yagona Milliy ma’lumotlar platformasi yaratiladi va 2027 yil 1 iyulga qadar to‘liq ishga tushiriladi. Hozirgacha turli vazirlik va idoralarda turlicha formatlarda saqlanib, o‘zaro muvofiqlashmagan ulkan ma’lumotlar bazalari endilikda yagona raqamli standartga keltiriladi. Bu tizim shunchaki statistika banki emas, balki sun’iy intellekt modellarini o‘qitish, biznes yukini keskin kamaytirish hamda fuqarolar va tadqiqotchilar uchun ochiqlikni ta’minlovchi milliy strategik xabga aylanadi. Xo‘sh, ushbu platforma qanday ishlaydi, sun’iy intellekt uchun qanday ma’lumotlar joylashtiriladi va ushbu yangilanishdan oddiy fuqaro, biznes va davlat qanday naf ko‘radi?

Eski muammoga raqamli barham: «Har bir idorada — alohida ma’lumot» yondashuvi tugaydi

Bugungi kunda vazirlik va idoralarda katta hajmda ma’lumot to‘plansa-da, ularning tarqoqligi qator to‘siqlarni keltirib chiqarmoqda edi:

• Bir-birini «ko‘rmaydigan» tizimlar: Ma’lumotlar turli idoralarda har xil formatda yuritilgani sababli ularni o‘zaro almashish va kompleks tahlil qilish nihoyatda murakkab edi;

• Yagona standartlar va identifikatorlar: Platforma orqali barcha davlat organlarining ma’lumotlar bazalari yagona klassifikatorlar, metama’lumotlar va umumiy formatlar asosida bosqichma-bosqich yagona zanjirga integratsiya qilinadi;

• Mutlaq shaffoflik va sifat: Davlat organlarining axborot resurslari sifatli, ishonchli va real vaqtda yangilanib boradigan markaziy boshqaruv tizimiga o‘tadi.

Sun’iy intellekt va Big Data: Platforma ichida nimalar bo‘ladi?

Milliy ma’lumotlar platformasi zamonaviy dunyoning eng ilg‘or texnologiyalari bilan jihozlanadi:

• Sun’iy intellekt (AI) modellarini o‘qitish: Mahalliy sun’iy intellekt ishlanmalarini rivojlantirish uchun maxsus saralangan katta ma’lumotlar to‘plami ochiq taqdim etiladi;

• 50 ta egasizlantirilgan mikroma’lumot to‘plami: Shaxsga doir ma’lumotlar daxlsizligini saqlagan holda, chuqur tahlillar o‘tkazish uchun 50 ta yirik maxsus baza platformaga yuklanadi;

• BI-tahlil va mashinali o‘qitish: Davlat darajasida prognozlash uchun zamonaviy Business Intelligence (BI) tahliliy panellari va mashinali o‘qitish vositalari joriy etiladi;

• API-servislar va versiyalash: Tizimlar o‘rtasida avtomatik ma’lumot almashish uchun API-servislar hamda ma’lumotlar o‘zgarishini kuzatib boruvchi versiyalash funksiyalari ishga tushadi;

• Xavfsizlik va maxfiylik kafolati: Shaxsga doir barcha ma’lumotlar qat’iy xavfsizlik protokollari asosida to‘liq himoyalanadi.

Kimga qanday foyda? Biznesdan tortib oddiy jamoatchilikkacha

Yangi tizim jamiyatning barcha qatlamlari uchun birdek foydali natija beradi:

• Davlat idoralari uchun: Qog‘ozbozlik va uzoq davom etadigan rasmiy xat almashinuviga chek qo‘yilib, qarorlar aniq va dolzarb raqamlarga tayangan holda tezkor qabul qilinadi;

• Milliy statistika uchun: Turli tashkilotlardan qayta-qayta hisobot talab qilish amaliyoti bekor bo‘ladi, statistika ma’muriy manbalardan to‘g‘ridan to‘g‘ri, tezkor shakllantiriladi;

• Biznes va tadbirkorlar uchun: Idoralarga ortiqcha hisobotlar topshirish yuki yengillashadi, tadbirkorlar o‘z startaplari va bozor tahlillari uchun ishonchli ma’lumotlarga oson kirish imkoniga ega bo‘ladi;

• Jurnalistlar va tadqiqotchilar uchun: Ochiq, qayta ishlash mumkin bo‘lgan va qulay raqamlar bazasi jurnalistik surishtiruvlar va ilmiy tadqiqotlar sifatini keskin oshiradi.

Ma’lumotlarning shunchaki serverlarda chang bosib yotishi davri o‘tdi. O‘zbekiston davlat boshqaruvida ma’lumotni milliy strategik va iqtisodiy resursga aylantirish orqali raqamli iqtisodiyotda sifat jihatidan yangi bosqichga chiqmoqda.

Sizningcha, davlat ma’lumotlarining yagona markazga birlashtirilishi va sun’iy intellektga yo‘naltirilishi idoralardagi korrupsiya va byurokratiyani qanchalik qisqartiradi? Ochiq ma’lumotlar bazasidan birinchi navbatda biznesning qaysi yo‘nalishlari ko‘proq foyda ko‘rishi mumkin? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va yurtimiz raqamli kelajagiga oid ushbu muhim tahlilni barcha soha vakillariga ulashing!