Dunyodagi milliardlab Android qurilmalar xavfsizlik yangilanishlarisiz qoldi

Jahon boʻylab faol foydalanilayotgan Android qurilmalarning deyarli yarmi Google kompaniyasining muntazam xavfsizlik yamoqlarini olmaydigan operatsion tizim versiyalarida ishlamoqda. Cybernews tahlillariga koʻra, gap potensial ravishda 1,5 milliarddan ortiq smartfon va boshqa gadjetlar haqida ketmoqda, bu esa raqamli xavfsizlik borasida jiddiy xavotirlarni keltirib chiqaradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

StatCounter agentligining 2026-yil avgust oyidagi maʼlumotlariga koʻra, Android 14 va undan yangi versiyalar bozordagi barcha faol qurilmalarning taxminan 56,7 foizini tashkil qiladi. Shu bilan birga, Android 13 tizimi 14,75 foiz, Android 12 — 10,07 foiz, Android 11 — 8,31 foiz ulushga ega boʻlib, qolgan qismi esa yanada eskirgan versiyalar hissasiga toʻgʻri keladi.

Global koʻlam va eskirish jarayoni

1,5 milliard qurilma haqidagi baholash taxminiy boʻlib, u dunyo boʻylab 3,9 milliard faol Android-qurilmalar mavjudligi haqidagi uchinchi tomon maʼlumotlariga asoslanadi. Hatto Google kompaniyasining oʻzining eng konservativ koʻrsatkichi — dunyoda 3 milliarddan ortiq faol qurilma borligi hisobga olinsa ham, eskirgan versiyalardagi smartfonlar soni 1,3 milliardga yetishi mumkin.

2026-yil bahorida Android 13 amalda asosiy tizimli yangilanishlar siklidan chiqib ketdi. Aprel oyidan boshlab Google faqatgina Android 14, 15 va 16 uchun muntazam tuzatishlar chiqarib kelayotgan edi, sentyabr oyiga kelib esa bu roʻyxatga Android 17 ham qoʻshildi. Natijada millionlab foydalanuvchilarning qurilmalari rasmiy qoʻllab-quvvatlash doirasidan tashqarida qolmoqda.

Xavfsizlikdagi boʻshliqlar va himoya darajalari

Albatta, Android 13 yoki undan eski versiyalardagi smartfonlar bir zumda ishdan chiqmaydi yoki darhol xavfli boʻlib qolmaydi. Biroq muammo bosqichma-bosqich yigʻilib boradi: yangi zaifliklar aniqlari bilan ularning ayrimlari operatsion tizim darajasida endi bartaraf etilmaydi va bu xavfsizlikka jiddiy putur yetkazishi mumkin.

Dolzarb Android xavfsizlik byulletenlarida muayyan sharoitlarda imtiyozlarni oshirish yoki chetdan kod bajarish imkonini beruvchi tanqidiy zaifliklar muntazam ravishda aniqlanib turadi. Bunday hujumlarning ayrimlari foydalanuvchining faol harakatlarini ham talab qilmasligi mumkin. Shunga qaramay, eskirgan smartfonlar butunlay himoyasiz qolmaydi.

Qoʻshimcha himoya mexanizmlari

Project Mainline orqali Google Google Play xizmati orqali ayrim tizimli komponentlarni — tarmoq, multimedia va kriptografik qismlarni yangilab turish imkoniyatiga ega. Biroq bu mexanizm toʻlaqonli xavfsizlik yamoqlarining oʻrnini bosa olmaydi va operatsion tizim yadrosi, drayverlar hamda ishlab chiqaruvchi proshivkasidagi zaifliklarni bartaraf eta olmaydi.

Shuningdek, Google Play Protect ilovalarni tekshirib, ayrim zararli dasturlarni aniqlashga yordam beradi, lekin u ham operatsion tizimning oʻzidagi tizimli zaifliklarni toʻgʻrilay olmaydi. Shu bois mutaxassislar xavfsizlikni taʼminlash uchun qurilma dasturiy taʼminotini oʻz vaqtida yangilab borish muhimligini taʼkidlaydilar.