Сиёсий харита ўзгарадими? Руминия ва Молдова бирлашишга интилмоқда...

Дунё сиёсий саҳнасида жуда жиддий ва геосиёсий вазиятни бутунлай ўзгартириб юбориши мумкин бўлган янгиликлар пайдо бўлмоқда. 24 июнь куни Руминия парламентининг қуйи палатаси — Депутатлар палатаси қўшни Молдова Республикаси билан бирлашиш тўғрисидаги шов-шувли қонун лойиҳасини маъқуллади.

Бу қарор узоқ йиллардан бери муҳокама қилинаётган икки қардош давлатнинг ягона байроқ остида бирлашиши йўлидаги дастлабки расмий қадам бўлиши мумкин.

Овоз беришсиз старт: «Жим қабул қилиш» тартиби нима?

Энг қизиғи, ушбу ҳужжат анъанавий тортишувлар ва овоз бериш йўли билан эмас, балки «жим қабул қилиш» (silent adoption) тартиби асосида тасдиқланди.

Руминия қонунчилигидаги бу ноодатий қоидага кўра:

• Агар бирон бир қонун лойиҳаси парламент ялпи мажлисида 45 кун ичида муҳокама қилинмаса ёки расман рад этилмаса...

• У автоматик равишда ўша палата томонидан қабул қилинган деб ҳисобланади!

SOS Romania партияси ташаббуси билан чиқилган бу лойиҳа айнан мана шу тартибда қуйи палата фильтридан ўтиб кетди. Қонун лойиҳасида Руминия парламенти мамлакатнинг Молдова билан бирлашиши тўғрисида қарор қабул қилиши, шунингдек, ҳукуматга Кишинёв расмийлари билан бирлашиш жараёнини расмийлаштириш бўйича зудлик билан музокараларни бошлаш ваколатини бериш таклиф этилган.

Мая Сандунинг хавотири ва Россия босими

Ушбу ташаббус фақатгина Руминиянинг хоҳиши эмас. Шу йилнинг январь ойида Молдова президенти Мая Санду ҳам икки давлатнинг бирлашиши ғоясини очиқчасига қўллаб-қувватлаган эди. У Британиянинг The Rest is Politics подкастига берган интервьюсида, агар бу масала бўйича умумий референдум ўтказилса, шахсан ўзи бирлашиш учун «ҳа» деб овоз беришини маълум қилган.

Президентнинг фикри: «Ҳозирги геосиёсий вазиятда Молдова каби кичик давлат учун мустақил демократия сифатида ривожланиш ва ташқи босимларга, хусусан, Россия таъсирига қарши туриш тобора қийинлашмоқда».

Айниқса, Россия ва Украина ўртасидаги уруш фонида Молдова учун Руминия билан бирлашиш — хавфсизликни таъминловчи ва Европа Иттифоқи оиласига тезроқ қўшилиш имконини берувчи «Б режаси» сифатида кўрилмоқда.

Рақамлар ва фактлар: Халқ бунга тайёрми?

Икки давлат ўртасидаги ришталар аллақачон жуда чуқур илдиз отган. Масалан, Молдованинг 2,4 миллионлик аҳолисининг учдан бир қисмидан кўпроғи Руминия фуқаролигига (паспортига) ҳам эга. Бундан ташқари, Руминия Молдованинг энг йирик савдо ҳамкори ҳисобланади ва Бухарест Кишинёвга Россияга энергетик қарамликни камайтиришда катта ёрдам берган.

Бироқ, аҳоли ўртасидаги фикрлар ҳали ҳам бир хил эмас. 2026 йил март ойида ўтказилган сўнгги ижтимоий сўровнома натижалари қуйидагича кўриниш олган:

Кейинги қадам нима?

Гарчи қуйи палата қонунни «жимгина» маъқуллаган бўлса-да, бу ҳали якуний қарор эмас. Эндиликда мазкур ташаббус Руминия парламентининг юқори палатаси — Сенат муҳокамасига киритилади ва айнан Сенат узил-кесил нуқтани қўяди. Агар Сенат ҳам ушбу қонунни қабул қилса, Европа харитаси ва сиёсий мувозанати бутунлай ўзгариб кетиши мумкин.

Биз эса вазиятни кузатишда давом этамиз!